Yemekten Hemen Sonra Fırçalamak Doğru mu?

Yemekten hemen sonra fırçalamak her durumda doğru değildir. Öğün asidik bir içerik içeriyorsa, örneğin portakal suyu, limonlu salata, sirkeli meze ya da gazlı içecek varsa, yaklaşık yarım saat beklemek daha güvenlidir. Asidik olmayan bir öğünden sonra ise beklemek gerekmez. Ayrım, minenin o anda yumuşamış olup olmamasına dayanır.

Asitten sonra minede ne oluyor?

Asidik bir gıda ağız pH'ını düşürür ve mine yüzeyinden mineral çözünmeye başlar. Bu geçici yumuşama dakikalar içinde oluşur. Tükürük devreye girip pH'ı yükselttiğinde yüzey yeniden sertleşmeye başlar, ancak bu birkaç dakikada tamamlanmaz. Yumuşak haldeyken fırça kılları ve macun içindeki aşındırıcı parçacıklar bu tabakayı fiziksel olarak sıyırabilir. Yıllar boyunca günde iki kez tekrarlandığında bu kayıp gözle görülür hale gelir.

Peki hemen fırçalamamak plak bırakır mı?

Hayır. Plak, dakikalar içinde çürük yaratan bir yapı değildir; olgunlaşması saatler alır. Öğünden yarım saat sonra fırçalamak plak kontrolü açısından herhangi bir kayba yol açmaz. Asıl mesele fırçalamanın ne kadar geciktiği değil, günde iki kez ve yeterli sürede yapılıp yapılmadığıdır.

Beklerken ne yapmak faydalı?

• Ağzı bir bardak sade suyla çalkalamak asidin bir kısmını uzaklaştırır.
• Şekersiz sakız çiğnemek tükürük akışını artırarak pH'ın hızla yükselmesine yardımcı olur.
• Peynir, süt veya sade yoğurt gibi kalsiyumdan zengin bir gıda tüketmek ortamı dengeler.
• Florürlü ağız gargarasını hekim önerisiyle kullanmak koruma sağlar.
• Öğün sonrası ek şekerli atıştırmadan kaçınmak yeni bir asit atağını önler.

Kahvaltıdan önce mi sonra mı fırçalamalı?

Sık sorulan bir sorudur ve iki yaklaşım da savunulabilir. Kahvaltıdan önce fırçalamak, gece boyunca ağızda çoğalan plağı öğün başlamadan uzaklaştırır ve florürün diş yüzeyinde bir koruyucu tabaka bırakmasını sağlar; bu, özellikle kahvaltıda meyve suyu ya da ekşi gıda tüketenler için pratik bir çözümdür. Kahvaltıdan sonra fırçalamayı tercih edenlerin ise öğün asidikse beklemesi gerekir. Kısacası asidik kahvaltı yapıyorsanız fırçalamayı öne almak, beklemekten daha kolay bir alışkanlıktır.

Fırçalama tekniği süreden daha önemlidir

Sert basmak dişi daha temiz yapmaz; yalnızca diş eti çekilmesine ve kök yüzeyinde aşınmaya yol açar. Yumuşak kıllı bir fırçayı diş eti kenarına kırk beş derece açıyla yerleştirip küçük dairesel hareketlerle iki dakika boyunca tüm yüzeyleri dolaşmak yeterlidir. Fırçanın ulaşamadığı diş aralarını temizlemek için diş ipi ya da arayüz fırçası gerekir; çürüklerin önemli bir bölümü tam olarak bu bölgelerde başlar.

Diş eti kenarında sürekli kanama, geri çekilme ya da hassasiyet fark ediyorsanız bu genellikle teknik hatasının işaretidir ve diş eti tedavisi kapsamında değerlendirilmelidir. Aşırı fırçalama nedeniyle diş boyunlarında oluşan çentikler ilerlediğinde kompozit bonding ile onarılabilir.

Hangi öğün asidik sayılır?

Bu ayrımı yapmak sanıldığından kolaydır. Ağızda ekşilik bırakan, dili buruşturan ya da tükürüğü artıran her şey büyük olasılıkla asidiktir. Portakal ve greyfurt suyu, limonlu balık, sirkeli salata ve turşu, nar ekşili mezeler, gazlı içecekler, enerji içecekleri ve beyaz şarap bu gruba girer. Yoğurt ve ayran gibi fermente ürünler de hafif asidiktir, ancak içerdikleri kalsiyum tabloyu bir ölçüde dengeler. Buna karşılık ekmek, et, yumurta, pilav ve peynirin ağırlıkta olduğu bir öğünde beklemenize gerek yoktur.

Emin olamadığınız durumlarda basit bir kural işe yarar: önce sade suyla ağzınızı çalkalayın, sonra fırçalayın. Çalkalama asidin bir bölümünü uzaklaştırdığı için fırçalamanın olası zararını azaltır. Bu, her öğünde beklemeyi hatırlamaya çalışmaktan daha uygulanabilir bir alışkanlıktır.

Macun ve fırça seçimi bu dengede rol oynar

Fırçalamanın aşındırıcı etkisi yalnızca zamanlamaya değil, kullandığınız malzemeye de bağlıdır. Aşındırıcılığı yüksek beyazlatıcı macunlar, yumuşamış mine üzerinde standart bir macuna göre daha fazla madde kaybına yol açar. Sert kıllı fırçalar da aynı şekilde riski artırır. Florür içeren, aşındırıcılığı düşük bir macun ve yumuşak kıllı bir fırça, özellikle asidik beslenme alışkanlığı olan kişilerde daha uygun bir kombinasyondur.

Kusma ve reflüden sonra fırçalamak

Mide asidi, gıdalardaki asitten çok daha güçlüdür. Kusma veya belirgin reflü sonrası hemen fırçalamak mine kaybını belirgin biçimde artırır. Bu durumda önce sade su ya da bir çay kaşığı karbonatın karıştırıldığı suyla ağzı çalkalamak, ardından beklemek gerekir. Reflü tekrarlıyorsa sorun yalnızca ağız bakımıyla çözülmez; hekim değerlendirmesi gerekir. Aşınma dişte kırılmaya kadar ilerlediyse durum kırık diş acil kapsamına girebilir.

Fırçalama alışkanlığınızın dişlerinize uygun olup olmadığını Muratpaşa'daki kliniğimizde değerlendirebiliriz; haftanın yedi günü açığız.