Diş Ağrısının Türü Size Ne Anlatır?
Diş ağrısı, kaynağına göre belirgin şekilde farklı davranır. Aşağıdaki ayrım, hem kendi durumunuzu değerlendirmenize hem de telefonda bize doğru bilgi vermenize yardımcı olur.
Kısa süreli hassasiyet ağrısı
Soğuk veya sıcakla başlayıp uyaran kalkınca birkaç saniye içinde geçen ağrı, genellikle diş hassasiyetini veya yüzeysel bir çürüğü gösterir. Mine tabakası aşınmış, diş eti çekilmiş ya da dentin açığa çıkmış olabilir.
Bu grup acil değildir ama ihmal edilmemelidir; altta ilerleyen bir çürük varsa tablo zamanla değişir.
Uyaran sonrası devam eden ağrı
Uyaran kalktıktan sonra dakikalarca, hatta yarım saate kadar süren ağrı önemli bir işarettir: pulpa dokusu geri dönüşsüz biçimde iltihaplanmıştır.
Bu aşamada dolgu yeterli olmaz, kanal tedavisi gerekir. Ağrı sıcakla artıyor ve soğukla geçici olarak azalıyorsa iltihabın ilerlediğini düşündürür.
Isırınca ve dokununca artan ağrı
Dişe bastırınca ya da ısırınca artan ağrı, iltihabın kök ucuna ve çevresindeki kemiğe ulaştığını düşündürür. Diş kendi yuvasında hafifçe yükselmiş gibi hissedilebilir ve karşıt dişle temas rahatsızlık verir.
Bu tabloda genellikle kanal tedavisi ve gerekiyorsa drenaj uygulanır. Çatlak diş sendromunda da benzer bir ağrı görülür; burada ağrı ısırma bırakıldığı anda keskin biçimde ortaya çıkar.
Kendiliğinden başlayan zonklayan ağrı
Hiçbir uyaran olmadan başlayan, nabız gibi atan ve gece belirgin şekilde artan ağrı en acil gruptur. Genellikle ilerlemiş pulpa iltihabı veya apse başlangıcı anlamına gelir.
Bu ağrı ağrı kesiciye çoğunlukla yeterince yanıt vermez, çünkü sorun kapalı bir boşluktaki basınçtır ve o basınç boşaltılmadan ağrı geçmez.
Yayılan ve yeri belirsiz ağrı
Çeneye, kulağa, şakağa veya boyuna yayılan ağrılarda kaynağı belirlemek zordur. Alt çene ağrısı üst çeneden, üst arka diş ağrısı sinüsten kaynaklanabilir. Buna yansıyan ağrı denir ve oldukça sık görülür.
Kısmen sürmüş yirmi yaş dişi de bu tabloya sık yol açar. Bu yüzden hastanın işaret ettiği diş her zaman sorunlu diş olmayabilir; panoramik röntgen bu ayrımı yapar.
Kliniğe Gelene Kadar Diş Ağrısında İlk Yardım
Aşağıdaki yönlendirmeler ağrıyı bir miktar hafifletir. Yapılmaması gerekenler ise en az yapılabilecekler kadar önemlidir; bu hatalar acil başvurularında sıkça karşımıza çıkar.
Uygulayabilecekleriniz
- Başınızı yüksekte tutarak oturun veya yatın — pulpa odacığındaki basıncı azaltır
- Yanağa dışarıdan soğuk kompres: 15 dakika uygula, 15 dakika ara ver
- Daha önce sorunsuz kullandığınız bir ağrı kesici alın, önerilen dozu aşmayın
- Ilık tuzlu suyla nazikçe gargara yapın
- Yemek artığı sıkışmışsa diş ipiyle nazikçe temizleyin
- Ağrıyan tarafta çiğnemeyin, çok sıcak ve soğuk içeceklerden kaçının
Kesinlikle yapılmaması gerekenler
- Ağrı kesici tableti dişin veya diş etinin üzerine koymak — kimyasal yanık yapar
- Sıcak kompres, sıcak su torbası veya sıcak gargara — iltihabı yayar
- Alkol, kolonya veya karanfil yağını doğrudan diş etine sürmek
- Artakalan antibiyotiği hekime danışmadan başlamak — ağrıyı geçirmez
- Diş etini iğne veya sivri bir cisimle delmeye çalışmak
- Ağrı geçti diye tedaviyi iptal etmek — pulpa ölmüş olabilir
Ağrı kendiliğinden geçtiyse ne anlama gelir?
Bu, hastaların en sık yanıldığı noktadır. Şiddetli bir diş ağrısının kendiliğinden kesilmesi çoğu zaman iyileşme değil, pulpa dokusunun tamamen ölmesi anlamına gelir.
Sinir dokusu öldüğünde ağrı sinyali gönderemez ve hasta rahatladığını düşünür. Oysa ölü doku kök kanalında kalır, bakteriler burada çoğalır ve enfeksiyon sessizce kök ucuna ilerler. Haftalar veya aylar sonra apse olarak geri döner. Ağrınız geçse bile muayene olun.
Klinikte Diş Ağrısı Nasıl Tedavi Edilir?
Acil seansta öncelik ağrıyı kesmek ve kaynağını kontrol altına almaktır. Uygulanacak işlem, teşhise göre belirlenir.
Muayene ve panoramik röntgen
Önce şikâyetiniz dinlenir: ne zaman başladı, neyle tetikleniyor, ne kadar sürüyor, nereye yayılıyor. Ardından ağız içi muayene ve panoramik röntgen yapılır.
Röntgen, gözle görülmeyen çürükleri, kök ucu iltihaplarını, gömük dişleri ve kistleri ortaya koyar. Yansıyan ağrı vakalarında gerçek kaynağı bulmanın tek yolu budur.
Pulpa kaynaklı ağrıda tedavi
Geri dönüşsüz pulpa iltihabında kanal tedavisine başlanır. Lokal anestezi altında pulpa odası açılır, iltihaplı doku uzaklaştırılır, kanallar temizlenip yıkanır ve diş geçici dolguyla kapatılır.
Basınç boşaldığı anda ağrı büyük ölçüde geçer; hastaların çoğu rahatlamayı işlem sırasında hisseder. Kanal dolgusu ve üst yapı sonraki randevularda tamamlanır.
Çürük kaynaklı ağrıda tedavi
Pulpaya ulaşmamış çürüklerde çürük dokusu temizlenir ve diş kompozit dolguyla restore edilir. Derin çürüklerde pulpayı korumak için ara materyal kullanılır.
Madde kaybı çok fazlaysa dolgu yerine onlay veya kron önerilir; bu, dişin ileride kırılmasını önler.
Diş eti ve çevre doku kaynaklı ağrıda tedavi
Ağrının kaynağı diş değil de diş eti ise yaklaşım farklıdır. Diş eti apsesinde drenaj ve bölgesel temizlik yapılır. Perikoronitte, yani kısmen sürmüş yirmi yaş dişinin çevresindeki iltihapta bölge temizlenir ve gerekirse örtücü diş eti değerlendirilir.
Diş taşı ve plağa bağlı yaygın diş eti iltihabında profesyonel temizlik planlanır; bu genellikle acil değil, planlı bir işlemdir.
Özel Durumlarda Diş Ağrısı
Bazı hasta gruplarında diş ağrısına yaklaşım farklılaşır. Bu bilgileri başvurunuzda mutlaka paylaşın.
Hamilelikte diş ağrısı
Hamilelikte diş tedavisini ertelemek, enfeksiyon riski nedeniyle genellikle daha sakıncalıdır. Tedavi edilebilir ve edilmelidir.
Gebeliğinizi ve kaçıncı haftada olduğunuzu mutlaka belirtin; işlem zamanlaması, röntgen kararı, anestezi ve ilaç seçimi buna göre yapılır. Ayrıca hamilelikte hormonal değişime bağlı diş eti iltihabı sıktır ve kanamayla kendini gösterir.
Çocuklarda diş ağrısı
Çocuklarda ağrının yerini tarif etmek zordur; bazen yalnızca huzursuzluk, iştahsızlık veya o tarafta çiğnememe şeklinde ortaya çıkar. Süt dişlerinde çürük hızlı ilerler, çünkü mine ve dentin tabakası incedir.
Süt dişi ağrısı ihmal edilmemelidir: enfeksiyon altındaki kalıcı diş tomurcuğunu etkileyebilir.
Kronik hastalığı olan hastalar
Diyabet, kalp kapak hastalığı, kan sulandırıcı kullanımı, bifosfonat türü kemik ilaçları, kemoterapi veya radyoterapi öyküsü tedavi planını doğrudan etkiler.
Diyabetli hastalarda enfeksiyon daha hızlı ilerler ve iyileşme gecikir; bu nedenle erken müdahale daha da önemlidir. İlaçlarınızı kendi kararınızla kesmeyin, bize bildirin.
