Ağız Kuruluğu: Nedenleri ve Çürük Riskine Etkisi
Tükürük azaldığında dişin kendini onarma kapasitesi de azalır.
Tükürüğün diş için yaptığı iş
Tükürüğün ilk görevi mekaniktir: yüzeyleri yıkar, yiyecek artıklarını ve bakteri ürünlerini uzaklaştırır. İkincisi kimyasaldır: içerdiği bikarbonat sayesinde, şeker sonrası oluşan asidi nötralize eder ve ortamın çürük yapmayan bir düzeye dönmesini sağlar.
Üçüncüsü ve en az bilineni onarımdır. Tükürük kalsiyum ve fosfat bakımından doygundur; asit atağı sırasında mineden çözünen mineral, atak bittikten sonra tükürükten geri alınır. Yani her gün mikroskobik bir kayıp ve kazanç dengesi yaşanır. Tükürük azaldığında bu dengenin kazanç tarafı zayıflar ve erken lezyonlar durdurulmak yerine ilerler.
Ağız kuruluğu yapan başlıca nedenler
- Antidepresanlar ve bazı psikiyatrik ilaçlar
- Antihistaminikler ve soğuk algınlığı ilaçları
- Tansiyon ilaçları, özellikle idrar söktürücüler
- İdrar kaçırma ve mide için kullanılan bazı ilaçlar
- Sjögren sendromu gibi tükürük bezini etkileyen hastalıklar
- Baş-boyun bölgesine uygulanmış radyoterapi
- Ağızdan nefes alma, sıvı kaybı ve kontrolsüz diyabet
Kuru ağızda ne değişir, ne yapılabilir?
Kuru ağızda çürük yalnızca artmaz, yer de değiştirir. Diş etinin çekildiği bölgelerde açığa çıkan kök yüzeyi minenin sertliğine sahip değildir ve daha düşük asit düzeyinde çözünür; bu yüzden kök çürükleri öne çıkar. Ayrıca mantar enfeksiyonu, dilde yanma hissi, tat değişikliği ve protez kullananlarda tutunma sorunu görülebilir.
Yönetim iki koldan yürür. Birincisi tükürüğü uyarmaktır: gün boyu küçük yudumlarla su, şekersiz ve ksilitollü sakız, kafein ile alkolün azaltılması. İkincisi dişi güçlendirmektir: yüksek florürlü diş macunu, gerektiğinde florür vernik uygulaması, alkol içermeyen gargara ve daha sık kontrol. Kuruluğa yol açan ilaç varsa, bunu bırakmak değil, ilacı yazan hekimle değerlendirmek gerekir.
Baraj'dan Kliniğe Ulaşım, Randevu ve Acil Başvuru
Baraj bölgesinden gelen hastalar için yol, randevu ve acil başvuru düzeni.
Baraj'dan kliniğe geliş
Baraj, Antalya'nın Kepez ilçesine bağlıdır; Kepez merkez ilçelerden biri ve kliniğe yaklaşık 6 kilometre uzaklıkta. Baraj ile aynı güzergâhı kullanan Başköy, Duraliler, Fevzi Çakmak, Güneş gibi çevre mahallelerden gelen hastalarımız da bulunuyor. Kliniğe Baraj yönünden gelirken konumu WhatsApp hattımızdan isteyebilirsiniz.
Baraj için randevu düzeni
Bu mesafede Baraj'dan gelen hastalarda tedaviyi seanslara bölmek sorun yaratmaz; kontrol randevularına gelmek de kolaydır. Kepez genelinden gelen hastalarda olduğu gibi Baraj'dan gelen aileler için de randevular arka arkaya planlanabilir.
Baraj'dan acil başvuru
Baraj'dan gece yola çıkmak kısa sürer; acil bir tabloda beklemeden gelin, yola çıkarken aramanız hazırlığın önceden yapılmasını sağlar. Baraj'dan acil gelen hastada da sıra, geliş saatine göre değil şikâyetin ciddiyetine göre belirlenir; klinik 7 gün 24 saat açıktır. Yüze yayılan şişlik, yutkunma veya nefes almada zorluk ve ateşle seyreden diş ağrısında en yakın acil sağlık kuruluşuna başvurun.
Yeni Protezle İlk Haftalar: Neler Normal?
Yeni protez, ağzın alışkın olmadığı bir hacim ve yüzeydir. İlk günlerdeki rahatsızlığın büyük bölümü uyum sürecinin parçasıdır; ancak hepsi değil. Hangisinin beklenen, hangisinin düzeltilmesi gereken olduğunu bilmek bu dönemi kolaylaştırır.
Beklenen ve geçen
Bunlar uyum sürecinin olağan parçalarıdır:
- Tükürük artışı — bezler yeni yüzeye tepki verir, birkaç günde normale döner
- Bazı seslerde geçici değişiklik; yüksek sesle okumak uyumu hızlandırır
- Dolgunluk hissi ve dilin protezi sürekli araması
- Çiğnemenin ilk günlerde yavaş ve dikkatli olması
Beklenmeyen ve düzeltilmesi gereken
Belirli bir noktada keskin ağrı, yara açan vurma bölgeleri, konuşurken ya da gülerken protezin düşmesi ve çiğnerken tek tarafa devrilme uyum sorunu değil, ayar gerektiren durumlardır. Kısa bir aşındırmayla çözülür. Katlanmak yanlıştır: sürekli tahriş edilen doku uzun vadede şekil değiştirir ve sonraki protezin oturmasını da zorlaştırır.
Çiğnemeyi yeniden öğrenmek
Doğal dişle çiğneme tek taraflı ve hızlıdır; protezle ise iki tarafa eşit dağıtılmış ve daha yavaş bir çiğneme gerekir, çünkü protez tek tarafa yüklenince diğer taraftan kalkar. İlk günlerde yumuşak gıdalarla başlayıp kademeli geçmek, hem uyumu hem güveni artırır. Ön dişlerle ısırmak yerine yiyeceği küçük parçalara ayırmak da yardımcı olur.
