Antalya Diş Eti Tedavisi — Periodontoloji

Diş eti hastalığı ağrısız ilerlediği için çoğu hasta ileri aşamada başvurur. Belirtileri tanımak erken müdahaleyi mümkün kılar.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

• Fırçalarken veya diş ipi kullanırken kanama
• Kızarık, şiş, hassas diş etleri
• Geçmeyen ağız kokusu ve ağızda kötü tat
• Diş etlerinin çekilmesi ve dişlerin uzamış görünmesi
• Soğuk hassasiyeti — açığa çıkan kök yüzeyleri nedeniyle
• Dişlerde sallanma ya da kapanışın değişmesi
• Diş etinden iltihap gelmesi

Plak ve diş taşı

Temel neden diş yüzeyinde biriken bakteri plağıdır. Plak temizlenmediğinde tükürükteki minerallerle sertleşerek diş taşına dönüşür.

Diş taşının yüzeyi pürüzlüdür ve daha fazla plak tutar; ayrıca fırçayla kesinlikle çıkarılamaz. Diş eti ile diş arasındaki oluğa doğru ilerleyerek burada bakterinin korunaklı biçimde çoğalabileceği bir cep oluşturur. Bu cep derinleştikçe temizlik imkânsızlaşır ve döngü kendini besler.

Risk faktörleri

Sigara en güçlü risk faktörüdür. Damarları daralttığı için diş eti kanamasını baskılar; bu, hastalığın ilerlediği hâlde fark edilmemesine yol açar ve tedaviye yanıtı da düşürür.

Kontrolsüz diyabet, iltihabi yanıtı ve iyileşmeyi bozar. İlişki çift yönlüdür: diş eti iltihabı da kan şekeri kontrolünü zorlaştırır. Hamilelik ve menopoz gibi hormonal dönemler, genetik yatkınlık, bazı ilaçlar ve gece diş sıkma diğer etkenlerdir.

Diş eti çekilmesi

Çekilme yalnızca iltihaba bağlı değildir. Sert fırçalama, yanlış fırçalama tekniği, sert kıllı fırça kullanımı ve ortodontik hareketler de neden olabilir.

Çekilen diş eti kendiliğinden geri gelmez. Açığa çıkan kök yüzeyi mine ile kaplı olmadığı için hem hassasiyet yaratır hem de çürüğe daha açıktır. İlerlemiş vakalarda diş eti grefti ile örtme düşünülebilir.

Tedavi kademelidir. Her aşamanın sonunda yanıt değerlendirilir ve gerekirse bir sonraki aşamaya geçilir.

Muayene ve periodontal ölçüm

Diş eti ile diş arasındaki cep derinlikleri özel bir sonda ile ölçülür ve kaydedilir. Bu ölçüm, hastalığın yaygınlığını ve şiddetini gösteren temel veridir.

Panoramik röntgen ise kemik seviyesini gösterir. Bu iki bilgi birlikte hastalığın gingivitis mi periodontitis mi olduğunu ve tedavi planını belirler. Ölçümler tedavi sonrası tekrarlanarak yanıt objektif biçimde karşılaştırılır.

Diş taşı temizliği (detartraj)

Diş yüzeyindeki ve diş eti kenarındaki plak ile diş taşı ultrasonik cihazlar ve el aletleriyle uzaklaştırılır. Gingivitis aşamasında bu tedavi çoğu zaman tek başına yeterlidir.

Yaygın bir yanlış inanç, diş taşı temizliğinin dişleri aşındırdığı ve aralarını açtığıdır. Aşınma olmaz; temizlik sonrası hissedilen boşluk, daha önce taşla dolu olan alanın açığa çıkmasıdır. Yani boşluk temizlikle oluşmaz, temizlikle görünür hâle gelir.

Kök yüzeyi düzleştirme (küretaj)

Cep derinliği artmışsa temizlik diş eti altındaki kök yüzeyine kadar genişletilir. İşlem lokal anestezi altında yapılır ve genellikle bölge bölge planlanır.

Amaç, kök yüzeyindeki bakteri birikimini ve iltihaplı dokuyu uzaklaştırarak diş etinin yeniden sağlıklı biçimde dişe tutunmasını sağlamaktır. Tedaviden birkaç hafta sonra cep ölçümleri tekrarlanır.

Cerrahi tedavi ve greftler

Cep derinliği kapalı yöntemlerle temizlenemeyecek kadar fazlaysa cerrahi tedavi gerekir; diş eti kaldırılarak kök yüzeyi doğrudan görülerek temizlenir.

Uygun vakalarda kaybedilen kemiğin bir kısmını yeniden kazanmayı hedefleyen greft ve yönlendirilmiş doku rejenerasyonu uygulanabilir. Diş eti çekilmesinde ise kök yüzeyini örtmeye yönelik greft işlemleri yapılır.

Periodontal tedavi bir defalık işlem değil, sürdürülen bir bakımdır.

Neden düzenli kontrol şart?

Tedaviyle temizlenen cepler, plak kontrolü sürdürülmezse yeniden kolonize olur ve hastalık tekrarlar. Periodontal hastalık geçirmiş bir ağız, geçirmemiş bir ağza göre daha risklidir.

Bu nedenle tedavi sonrası kontrol aralığı, hastalığın şiddetine göre kişiye özel belirlenir. Düzenli bakım gören hastalarda uzun vadeli diş kaybı belirgin şekilde azalır.

Evde bakım

• Günde iki kez, yumuşak fırçayla ve doğru teknikle fırçalama
• Diş ipi ya da arayüz fırçası — fırça diş aralarına giremez
• Fırçayı diş eti kenarına 45 derece açıyla yerleştirmek
• Sert fırçalamaktan kaçınmak — çekilmeyi artırır
• Dil temizliği — ağız kokusunun önemli bir kaynağıdır
• Sigarayı bırakmak — tedaviye yanıtı en çok etkileyen faktördür

Diş eti hastalığı ve genel sağlık

Diş eti iltihabı ağızla sınırlı kalmaz; kronik bir iltihap odağıdır ve vücudun genel iltihabi yüküne katkıda bulunur.

Diyabetle ilişkisi en iyi bilinen örnektir ve çift yönlüdür: kontrolsüz diyabet diş eti hastalığını ağırlaştırır, ilerlemiş diş eti hastalığı da kan şekeri kontrolünü zorlaştırır. Bu nedenle diyabetli hastalarda düzenli periodontal takip, tedavinin parçası olarak değerlendirilir.

Yüzey temizliği yeterli olmadığında, derin ceplere ve kemik kaybına yönelik cerrahi yaklaşımlar devreye girer.

Cerrahi tedavi ne zaman gerekir?

Diş eti tedavisinin ilk aşaması cerrahi değildir; diş taşı temizliği ve kök yüzeyi düzleştirmesi sonrası dokular yeniden değerlendirilir. Ceplerin derinliği azalmışsa ve kanama durmuşsa cerrahiye gerek kalmaz.

Bazı bölgelerde cep derinliği aletlerin ve fırçanın ulaşamayacağı düzeyde kalır. Bu durumda diş eti kaldırılarak kök yüzeyine doğrudan görüş sağlanır, iltihaplı doku temizlenir ve diş eti yeni konumunda dikilir. Amaç dokuyu kesmek değil, temizlenebilir bir yüzey oluşturmaktır; çünkü temizlenemeyen bir cep her zaman yeniden iltihaplanır.

Diş eti ve kemik greftleri

Hastalık nedeniyle kaybedilen kemiğin bir kısmı, uygun vakalarda greft malzemeleri ve bariyer membranlar kullanılarak yeniden kazanılmaya çalışılır. Bu yaklaşım her kemik kaybında uygulanamaz; defektin şekli ve duvar sayısı sonucu belirler.

Diş eti çekilmesinin estetik ya da hassasiyet sorunu yarattığı bölgelerde ise bağ dokusu grefti ile kök yüzeyi örtülebilir. Her iki uygulamada da iltihabın önceden kontrol altına alınmış olması ve sigara kullanılmaması sonucu doğrudan etkiler. Cerrahi sonrası bölgeye fırça uygulaması hekimin tarif ettiği süre boyunca değiştirilir.

İmplant çevresindeki diş eti sorunları

İmplantlar çürümez, ancak çevresindeki diş eti ve kemik aynı bakteri plağından etkilenir. Kanama ve şişlikle sınırlı tablo peri-implant mukozit, kemik kaybının eklendiği tablo peri-implantitis olarak adlandırılır.

Erken dönemde fark edilirse temizlik ve bakım düzenlemesiyle kontrol altına alınabilir; ilerlemiş durumlarda cerrahi müdahale gerekir. Bu nedenle implant tedavisi görmüş kişilerde düzenli diş eti kontrolü, doğal dişlere göre daha da önemlidir. İmplant çevresinde metal yüzeye uygun aletler ve uygun ara yüz fırçaları kullanılır.

Klinikte yapılan tedavinin kalıcılığı, büyük ölçüde iki randevu arasındaki günlük bakıma bağlıdır.

Fırçalama tekniği ve süresi

Diş eti hastalığında hedef bölge, diş ile diş etinin buluştuğu ince çizgidir. Fırça bu çizgiye kırk beş derecelik açıyla yerleştirilir ve küçük, titreşimli hareketlerle plak sökülür. Sert baskı uygulamak temizliği artırmaz; aksine diş eti çekilmesine ve kök yüzeyinde aşınmaya yol açar.

Orta-yumuşak kıllı bir fırça çoğu kişi için uygundur. Süre yaklaşık iki dakikadır ve ağzın dört bölgesine eşit dağıtılmalıdır. Fırçanın kılları yana yatmaya başladığında temizleme gücü düşer ve fırça değiştirilmelidir.

Diş arası temizliği neden vazgeçilmezdir?

Diş fırçası, dişlerin birbirine bakan yüzlerine tam olarak ulaşamaz. Diş eti iltihabı çoğu zaman tam da bu bölgelerden başlar; kanama genellikle ilk olarak diş aralarında görülür.

Aralar dar ise diş ipi, aralar genişlemiş ya da diş eti çekilmişse ara yüz fırçası kullanılır. Ara yüz fırçasının kalınlığı boşluğa uygun seçilmelidir; çok ince olan temizlemez, çok kalın olan dokuyu zorlar. Uygun ölçü hekim ya da hijyenist tarafından belirlenir. İlk günlerde hafif kanama olması iltihabın göstergesidir ve düzenli temizlikle azalır.

Diş eti sağlığında sık yapılan hatalar

• Kanama görülünce o bölgeyi fırçalamayı bırakmak
• Sert kıllı fırça ve yatay, bastırarak fırçalama
• Diş arası temizliğini tamamen atlamak
• Gargarayı fırçalamanın yerine koymak
• Kürdanla diş etini zorlamak
• Şikâyet geçince kontrol randevularını bırakmak
• Diş taşı temizliğini yalnızca görünür tartar oluşunca istemek