Antalya Çene Cerrahisi — 20'lik Diş ve Gömülü Diş Çekimi

Şikâyet yaratmayan ve komşu dişe zarar vermeyen bir 20'lik diş takip edilebilir. Çekim kararı gerekçeye dayanır.

Çekim gerektiren durumlar

• Tekrarlayan iltihap ve diş eti şişliği (perikoronit)
• Komşu azı dişinde çürük ya da kök erimesi yaratması
• Diş ya da çevresinde çürük gelişmesi
• Çevresinde kist ya da patolojik oluşum saptanması
• Yanağa ya da dişete sürekli travma yapması
• Ortodontik tedavi planının gerektirmesi

Perikoronit — en sık şikâyet

Kısmen sürmüş bir 20'lik dişin üzerinde diş eti kapağı kalır. Bu kapağın altı temizlenemez ve bakteri için ideal bir ortam oluşturur.

Sonuçta bölgede tekrarlayan iltihap gelişir: ağrı, şişlik, ağız açmada zorluk, yutkunurken rahatsızlık ve kötü tat görülür. Akut dönemde önce iltihap kontrol altına alınır, çekim genellikle sonrasına planlanır. Yüze yayılan şişlik, ateş ve ağzı açamama durumunda vakit kaybetmeden başvurulmalıdır; kliniğimiz 7/24 açıktır.

Takip edilebilecek durumlar

Tamamen kemik içinde gömülü, komşu dişe temas etmeyen, çevresinde patoloji bulunmayan ve hiçbir şikâyet yaratmayan dişler düzenli röntgen takibiyle izlenebilir.

Öte yandan yaş ilerledikçe kemik yoğunlaşır ve iyileşme yavaşlar; bu nedenle çekim endikasyonu bulunan dişlerde beklemek genellikle işlemi zorlaştırır. Karar, riskleri ve gerekçeyi birlikte değerlendirerek verilir.

İşlem planlı ilerler ve lokal anestezi altında ağrısız biçimde tamamlanır.

Görüntüleme ve planlama

Panoramik röntgen dişin konumunu, kök şeklini ve komşu yapılarla ilişkisini gösterir. Alt çenede dişin kökleri, dudak ve çene ucundaki hissi taşıyan sinir kanalına yakın olabilir.

Bu yakınlık şüphesi varsa üç boyutlu tomografi istenir; sinirin tam konumu belirlenerek cerrahi yaklaşım buna göre planlanır. Üst çenede ise sinüs boşluğuyla ilişki değerlendirilir. Planlama, komplikasyon riskini azaltan en önemli aşamadır.

Anestezi ve cerrahi aşama

İşlem lokal anestezi altında yapılır; bölge tamamen uyuşturulur ve ağrı hissedilmez. Baskı ve hareket hissi olması normaldir, ağrı değildir.

Gömülü dişlerde diş etine küçük bir kesi yapılır, gerekiyorsa dişin üzerindeki kemik kaldırılır ve diş bazen parçalara ayrılarak çıkarılır. Parçalama, çevre kemiğe daha az zarar vermek için tercih edilen bir yöntemdir; işlemin zorluğunun değil, doğru planlamanın göstergesidir. Sonrasında bölge temizlenir ve dikiş atılır.

Diğer cerrahi işlemler

Çene cerrahisi yalnızca 20'lik dişten ibaret değildir. Kırılmış ya da kök seviyesinde kalmış dişlerin cerrahi çekimi, gömülü kanin dişlerin ortodontik tedaviye hazırlanmak üzere açılması, çene kistlerinin çıkarılması ve kök ucu rezeksiyonu bu kapsamdadır.

İmplant öncesi kemik yetersizliğinde uygulanan greftleme ve sinüs yükseltme işlemleri de cerrahi bölümünde yapılır; ayrıntı için implant sayfamıza bakabilirsiniz.

İyileşmenin seyrini belirleyen şey, çekim boşluğunda oluşan pıhtının korunmasıdır. İlk 24 saat kritiktir.

İlk 24 saat

Çekim sonrası bölgeye konan tampon 30-45 dakika sıkıca ısırılır. Hafif sızıntı ilk gün normaldir.

Bu süre boyunca ağız çalkalanmaz, tükürülmez, pipet kullanılmaz ve sigara içilmez. Bunların hepsi ağızda negatif basınç ya da mekanik etki yaratarak pıhtıyı yerinden oynatır. Sıcak içecek ve sıcak duş kanamayı artırabilir; ilk gün ılık ve yumuşak gıdalar tercih edilmelidir.

Kuru soket nedir?

Pıhtı yerinden ayrıldığında altındaki kemik açıkta kalır. Bu duruma kuru soket denir ve tipik olarak işlemden iki-üç gün sonra ortaya çıkan, kulağa doğru vuran şiddetli bir ağrıyla kendini gösterir.

Ağrı ağrı kesiciye iyi yanıt vermez ve azalan bir ağrının aniden şiddetlenmesi tipiktir. En büyük risk faktörleri sigara ve pipetle emmedir. Tedavisi vardır ve klinikte bölgenin temizlenip pansuman konmasıyla ağrı hızla geriler; bu durumda mutlaka başvurun.

Şişlik ve ağrı yönetimi

Şişlik cerrahi çekimlerden sonra beklenen bir yanıttır; genellikle ikinci ve üçüncü günde en yüksek düzeye ulaşır ve sonra azalır.

İlk 24 saat dıştan yanağa aralıklı soğuk uygulama şişliği sınırlar; sonraki günlerde ılık uygulama çözülmeye yardımcı olur. Başı yüksek yatmak da faydalıdır. Ağrı kesici önerildiği şekilde ve ağrı başlamadan önce alınırsa daha etkilidir. Antibiyotik reçete edildiyse süresi tamamlanmalıdır.

Ne zaman aramalısınız?

• Tampona rağmen durmayan, canlı kırmızı kanama
• Üçüncü günden sonra artan ya da aniden şiddetlenen ağrı
• Yutkunmayı ya da nefes almayı zorlaştıran şişlik
• Yüksek ateş ve genel halsizlik
• Dudak, çene ucu veya dilde geçmeyen uyuşukluk
• Bölgeden iltihap gelmesi ve kötü tat

Ağız ve çene cerrahisi, gömülü dişlerin açığa çıkarılmasından çene kistlerine ve protez öncesi hazırlıklara kadar geniş bir alanı kapsar.

Gömülü dişin açığa çıkarılması ve ortodontiye destek

Üst çene köpek dişleri, 20 yaş dişlerinden sonra en sık gömülü kalan dişlerdir. Bu dişler çekilmek yerine çoğu zaman diş dizisine kazandırılmaya çalışılır; çünkü köpek dişi hem çiğneme hem de gülüş estetiği açısından kilit konumdadır.

İşlemde diş etinin altındaki diş cerrahi olarak açığa çıkarılır ve üzerine ortodontik bir aparey yapıştırılır. Ortodontist bu noktadan kuvvet uygulayarak dişi zamanla yerine taşır. Cerrahi ve ortodontik planlamanın birlikte yürütülmesi, işlemin zamanlamasını belirleyen en önemli unsurdur.

Çene kistleri ve lezyonların değerlendirilmesi

Çene kemiği içinde gelişen kistler uzun süre belirti vermeyebilir ve çoğu zaman başka bir nedenle çekilen röntgende fark edilir. Büyüdükçe komşu diş köklerini itebilir, kemiği inceltebilir ve şişlik yaratabilir.

Tedavi, lezyonun tipine ve boyutuna göre planlanır: bazı durumlarda tamamen çıkarılır, büyük lezyonlarda önce basıncı azaltan bir aşama uygulanabilir. Çıkarılan doku patolojik incelemeye gönderilir. Ağızda iyileşmeyen yara, açıklanamayan uyuşukluk ya da hızla büyüyen şişlik gibi bulgular gecikmeden değerlendirilmelidir.

Protez ve implant öncesi hazırlık cerrahileri

• Çekim sonrası kalan keskin kemik çıkıntılarının düzeltilmesi
• Protezin oturmasını engelleyen fazla yumuşak dokunun alınması
• Dudak ya da dil bağının serbestleştirilmesi
• Kök ucunda kalmış kırık kök parçalarının çıkarılması
• Çekim boşluğunda kemik hacminin korunmasına yönelik uygulamalar
• İmplant planlaması öncesi kemik ve sinir konumunun görüntülenmesi
• Diş eti seviyesinin protez kenarına uygun hâle getirilmesi

Cerrahi işlemlerde beklenen iyileşme dışına çıkan durumlar seyrek görülür, ancak erken tanındığında yönetimi kolaydır.

Kuru soket (alveolit)

Çekim boşluğunda oluşan pıhtı, iyileşmenin ilk basamağıdır. Bu pıhtının erken kaybolması durumunda kemik yüzeyi açıkta kalır ve genellikle işlemden birkaç gün sonra başlayan, kulağa ve şakağa vuran zonklayıcı bir ağrı ortaya çıkar. Ağrı kesicilere yanıt sınırlıdır ve ağızda kötü tat eşlik edebilir.

Sigara, ilk gün gargara yapmak, pipetle içecek içmek ve bölgeyi emmek pıhtıyı yerinden oynatan başlıca etkenlerdir. Tedavide bölge nazikçe yıkanır ve içine ağrıyı azaltan bir pansuman yerleştirilir; genellikle birkaç gün içinde belirgin rahatlama sağlanır.

Kanama, şişlik ve ağız açıklığının kısıtlanması

İşlem sonrası ilk saatlerde tükürüğe karışan hafif sızıntı beklenen bir durumdur. Temiz bir gazlı bezin bölgeye yarım saat kadar sıkıca ısırılması çoğu kanamayı durdurur; sık sık tükürmek ve bölgeyi dille kurcalamak kanamayı sürdürür.

Şişlik genellikle ikinci ve üçüncü günde en yüksek seviyeye ulaşır ve sonra geriler. İlk gün dışarıdan aralıklı soğuk uygulaması şişliği sınırlar. Gömülü diş cerrahisinden sonra çene kaslarındaki ödeme bağlı olarak ağız açıklığı bir süre kısıtlanabilir; bu durum günler içinde kendiliğinden düzelir.

Hangi belirtilerde vakit kaybetmeden başvurulmalı?

• Gazlı bez baskısına rağmen durmayan, ağzı dolduran kanama
• Üçüncü günden sonra artmaya başlayan şişlik ve ağrı
• Yüksek ateş, halsizlik ve titreme
• Yutkunmada ya da nefes almada zorlanma — bu durumda hastane acil servisine başvurulmalıdır
• Göz altına ya da boyuna doğru yayılan şişlik
• Bir haftadan uzun süren dudak, dil ya da çene uyuşukluğu
• Burundan hava kaçışı ya da çekim bölgesinden sıvı gelmesi