Dolgu Neden Düşer?
Dolgunun düşmesi genellikle tek bir sebebe bağlı değildir. Altta yatan nedeni anlamak, yeni dolgunun aynı akıbete uğramaması için önemlidir.
Altta ilerleyen çürük
En sık sebep budur. Dolgu gözle sağlam görünür ama dayandığı diş dokusu alttan çürümüş ve zayıflamıştır. Belirli bir noktada destek kalmayınca dolgu bütün hâlde yerinden çıkar.
Bu yüzden yeni dolgu yapılmadan önce alt dokunun mutlaka kontrol edilmesi gerekir. Sadece boşluğu doldurmak, kısa süre sonra aynı sonucu verir.
Diş sıkma ve gıcırdatma
Bruksizm, dolgu üzerinde normalin çok üzerinde ve sürekli bir kuvvet oluşturur. Bu kuvvet dolgu ile diş arasındaki bağlantıyı zamanla yorar.
Sabah çene ağrısı, şakak bölgesinde baş ağrısı ve dişlerde aşınma bruksizme işaret eder. Bu tabloda yalnızca dolguyu yenilemek yeterli değildir; gece plağı gibi koruyucu bir çözüm de değerlendirilmelidir.
Çok büyük dolgular ve ince duvarlar
Bir dişin çok büyük bölümü dolguyla kaplanmışsa, kalan doğal diş duvarları incedir ve çiğneme kuvvetine karşı yeterli desteği sağlayamaz.
Bu tür dişlerde tekrar tekrar dolgu yapmak yerine onlay veya kron önerilir. Bunlar kuvveti dişin tamamına dağıtır ve hem dolgunun hem dişin kırılmasını önler.
Sert ve yapışkan gıdalar
Sert kuruyemiş, buz ve kemik gibi gıdalar ani ve yüksek bir kuvvet uygular. Lokum, sakız ve karamel gibi yapışkan gıdalar ise farklı bir mekanizmayla — çekme kuvvetiyle — dolguyu yerinden koparır.
Bayram dönemlerinde düşen dolgu vakalarının artmasının sebebi tam olarak budur.
Dolgu Düştüğünde Evde Ne Yapmalısınız?
Kliniğe gelene kadar bölgeyi korumak, çürüğün ilerlemesini ve hassasiyeti sınırlar.
Yapılabilecekler
- Bölgeyi nazikçe temiz tutun; yemekten sonra ılık suyla çalkalayın
- O tarafla çiğnememeye çalışın
- Çok sıcak, çok soğuk, şekerli ve yapışkan gıdalardan kaçının
- Hassasiyet varsa hassas dişler için üretilmiş diş macunu kullanabilirsiniz
- Dolguyu bulduysanız getirin — boyutu ve şekli bilgi verir
Yapılmaması gerekenler
Boşluğu sakız, pamuk, mendil ya da benzeri maddelerle doldurmaya çalışmayın. Bu maddeler bakteri tutar ve çürümeyi hızlandırır.
Ev tipi yapıştırıcı kesinlikle kullanılmamalıdır: ağız içi kullanım için uygun değildir, toksik olabilir ve diş yüzeyine işleyerek sonraki restorasyonun bağlanmasını engeller. Eczaneden alınan geçici dolgu macunu bir-iki gün için kabul edilebilir ancak çürüğü durdurmaz.
Klinikte Dolgu Nasıl Yenilenir?
İşlem çoğu vakada tek seansta tamamlanır; ancak yaklaşım basit bir doldurmadan ibaret değildir.
Muayene ve alt doku kontrolü
Önce boşluk temizlenir ve altta çürük olup olmadığı kontrol edilir. Gerekiyorsa röntgen çekilir; özellikle dişler arası yüzeydeki çürükler gözle görülmez.
Çürük varsa tamamen temizlenir. Bu aşama atlanırsa yeni dolgu kısa sürede aynı şekilde düşer veya altta sessizce ilerleyen çürük pulpaya ulaşır.
Dolgu mu, onlay mı, kron mu?
Kalan diş duvarları sağlamsa kompozit dolgu uygundur ve tek seansta biter. Diş rengine uygun malzeme katmanlar hâlinde uygulanır ve parlatılır.
Madde kaybı fazlaysa ve duvarlar zayıfsa dolgu yerine onlay veya kron önerilir. Bu seçim keyfi değildir: zayıf duvarlı bir dişe büyük dolgu yapmak, dişin ileride kırılmasına ve bazen çekilmesine yol açar.
Pulpaya yakın derin boşluklar
Dolgu düştükten sonra uzun süre beklenmişse çürük derinleşmiş ve pulpaya yaklaşmış olabilir. Bu durumda pulpayı korumak için ara materyal kullanılır.
Çürük pulpaya ulaşmışsa kanal tedavisi gerekir. Bu, dolgunun zamanında yenilenmemesinin en sık sonucudur.
