Hangi Durumlarda Diş Çekimi Gerekir?
Çekim kararı, dişin kurtarılma ihtimalinin gerçekçi biçimde değerlendirilmesiyle verilir. Panoramik röntgen bu kararın temelini oluşturur.
Çekim gerektiren başlıca durumlar
- Kök seviyesine inen dikey kırıklar — dişin sağlam kalan kısmı yetersizdir
- İleri kemik kaybı nedeniyle belirgin şekilde sallanan dişler
- Kanal tedavisiyle çözülemeyecek kadar yaygın enfeksiyon
- Restore edilemeyecek kadar harap olmuş, diş eti seviyesinin altında kalan dişler
- Tekrarlayan iltihaba yol açan, temizlenemeyen gömük yirmi yaş dişleri
- Ortodontik tedavi için yer kazanma ihtiyacı
Çekim öncesi denenen alternatifler
Bir diş kurtarılabiliyorsa çekilmez. Kanal tedavisi, kök ucu cerrahisi, kron uzatma işlemi ve periodontal tedavi, çekimden önce değerlendirilen seçeneklerdir.
Örneğin diş eti seviyesinin biraz altında kırılmış bir diş, kron uzatma işlemiyle restore edilebilir hâle gelebilir. Kanal tedavisi başarısız olmuş bir dişte kök ucu cerrahisi denenebilir. Bu seçenekler her vakada uygun olmasa da mutlaka değerlendirilir.
Çekim Öncesi Bilmemiz Gerekenler
Bu bilgiler tedavi planını doğrudan etkiler ve saklandığında ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Kullandığınız ilaçların kutularını ya da listesini yanınızda getirmeniz en pratik yoldur.
Kan sulandırıcı kullanımı
Kan sulandırıcı kullanıyorsanız bunu mutlaka belirtin, ancak ilacı kendi kararınızla kesmeyin. İlacı kesmek, tromboz gibi çok daha ciddi riskler doğurabilir.
Günümüzde çoğu çekim, ilaç kesilmeden uygun kanama kontrolü önlemleriyle yapılabilmektedir. Gerekli durumlarda ilacı yazan hekimle birlikte değerlendirilir.
Kalp hastalıkları ve endokardit riski
Kalp kapak hastalığı, protez kapak, geçirilmiş enfektif endokardit ve bazı doğuştan kalp hastalıkları, çekim öncesi antibiyotik profilaksisi gerektirebilir.
Bu, bakterilerin kan dolaşımına geçerek kalp kapaklarına yerleşmesini önlemeye yöneliktir. Geçirdiğiniz kalp ameliyatlarını ve kullandığınız kalp ilaçlarını mutlaka bildirin.
Kemik ilaçları ve kanser tedavisi öyküsü
Bifosfonat türü kemik erimesi ilaçları ve bazı kanser tedavileri, çene kemiğinin iyileşme kapasitesini etkileyebilir. Bu ilaçları kullanan hastalarda çekim sonrası iyileşme sorunları görülebilir.
İlacın adını, kullanım süresini ve ağızdan mı yoksa damardan mı alındığını bilmemiz gerekir. Çene bölgesine radyoterapi aldıysanız bunu da belirtin.
Diyabet, gebelik ve diğer durumlar
Diyabette enfeksiyon daha hızlı ilerler ve iyileşme gecikir; kan şekeri kontrolünüz hakkında bilgi verin. Gebelikte çekim mümkündür ancak zamanlama ve ilaç seçimi farklıdır; kaçıncı haftada olduğunuzu belirtin.
Alerji geçmişiniz, özellikle anestezik madde ve antibiyotik alerjileri hayati önemdedir.
Çekim Sonrası İlk 24 Saat ve İyileşme
Çekim sonrası dönemin en kritik unsuru, boşlukta oluşan pıhtının korunmasıdır. Bu pıhtı, iyileşmenin temelidir; kaybedilirse kuru soket denen ağrılı bir tablo gelişir.
İlk 24 saat kuralları
- Gazlı beze 30 dakika kesintisiz baskı uygulayın
- Ağzınızı çalkalamayın, tükürmeyin — ikisi de pıhtıyı yerinden oynatır
- Pipet kullanmayın; emme hareketi pıhtıyı çeker
- Sigara içmeyin — kuru soket riskini belirgin şekilde artırır
- Sıcak duş almayın, ağır egzersiz yapmayın
- Başınızı yüksekte tutarak yatın
Şişlik, ağrı ve beslenme
Yanağa dışarıdan 15 dakika buz, 15 dakika ara şeklinde soğuk uygulama şişliği azaltır. Şişlik genellikle ikinci ve üçüncü günde en yüksek seviyeye ulaşır, sonra geriler; bu beklenen bir seyirdir.
İlk gün ılık ve yumuşak gıdalar tercih edilmelidir. Sert, çok sıcak ve baharatlı gıdalar birkaç gün ertelenmelidir. Ertesi günden itibaren ılık tuzlu suyla nazik gargaraya başlayabilirsiniz.
Kuru soket: belirtileri ve önlenmesi
Kuru soket, çekim boşluğundaki pıhtının erken kaybolmasıyla kemiğin açıkta kalmasıdır. Genellikle çekimden iki-üç gün sonra ortaya çıkar.
Belirtileri tipiktir: giderek artan, kulağa vuran şiddetli ağrı, ağızda kötü koku ve tat, boşlukta pıhtı yerine boş bir görüntü. Ağrı kesiciler yetersiz kalır. Bu durumda kliniğe başvurmanız gerekir; bölge temizlenir ve ağrıyı azaltan pansuman uygulanır. Sigara, pipet ve erken çalkalama en büyük risk faktörleridir.
Çekilen dişin yerine ne yapılabilir?
Boşluğun uzun süre bırakılması komşu dişlerin boşluğa doğru kaymasına ve karşıt dişin uzamasına yol açar. Bu, ileride yapılacak protetik tedaviyi zorlaştırır ve kapanış bozukluklarına neden olur.
Seçenekler implant, köprü ve hareketli protezdir. Hangisinin uygun olduğu kemik durumuna, boşluğun konumuna ve komşu dişlerin sağlığına göre belirlenir. İmplant için genellikle çekim sonrası iyileşme süresi beklenir.
