Kron ve Kaplama Neden Yerinden Çıkar?
Sebebi belirlemek, yeni yapıştırmanın kalıcı olması için şarttır. Aynı kronun tekrar tekrar düşmesi, altta çözülmemiş bir sorun olduğunu gösterir.
Altta ilerleyen çürük
En sık sebeptir. Kron kenarı ile diş arasındaki mikroskobik aralıktan bakteri sızar ve altta çürük gelişir. Dayanak zayıfladıkça kron tutunamaz.
Bu durum dışarıdan görülmez; kron sağlam ve düzgün görünürken alttaki diş çürümüş olabilir. Bu yüzden kron yeniden yapıştırılmadan önce alt dokunun mutlaka kontrol edilmesi gerekir.
Yapıştırıcının zamanla çözülmesi
Yapıştırıcı simanlar kalıcı olsalar da ağız ortamında yıllar içinde yorulur. Isı değişimleri, asidik gıdalar ve sürekli çiğneme kuvveti bu süreci hızlandırır.
Bu durumda kron sağlam çıkar, alttaki diş de sağlamdır ve temizlik sonrası yeniden yapıştırma yeterlidir.
Yapışkan gıdalar ve diş sıkma
Lokum, sakız ve karamel gibi yapışkan gıdalar çekme kuvveti uygulayarak kronu yerinden koparır. Bayram dönemlerinde bu vakaların artmasının sebebi budur.
Diş sıkma ve gıcırdatma ise sürekli ve yüksek bir kuvvet oluşturur; bu, hem yapıştırıcıyı yorar hem de porselen tabakada çatlak ve kırıklara yol açar. Bu tabloda gece plağı değerlendirilmelidir.
Kron tasarımı ve kalan diş yüksekliği
Kronun tutunması, altındaki diş dokusunun yüksekliğine ve yüzey alanına bağlıdır. Çok kısa kalmış bir dişte kron yeterli tutunma sağlayamaz ve tekrar tekrar düşer.
Bu vakalarda kron uzatma cerrahisi veya kanal tedavisi görmüş dişlerde post-kor uygulaması gerekebilir. Sadece yeniden yapıştırmak kalıcı çözüm olmaz.
Kron Düştüğünde veya Kaplama Kırıldığında Ne Yapmalısınız?
Kliniğe gelene kadar yapacaklarınız, kronun yeniden kullanılabilmesini ve alttaki dişin korunmasını belirler.
Kronu doğru saklamak
- Kronu sabunlu suyla nazikçe durulayın, içindeki eski simanı kazımaya çalışmayın
- Temiz, kapaklı bir kutuya koyun — mendile sarmayın, atılabilir
- Köprü düştüyse tüm parçaları getirin
- Kırık porselen parçalarını da saklayın
Altta kalan dişi korumak
Kron altındaki diş küçültülmüş ve dentin yüzeyi açıktadır; bu doku hassastır ve hızla çürür. O tarafla çiğnemeyin, yapışkan ve sert gıdalardan kaçının.
Çok sıcak ve çok soğuk içeceklerden uzak durun. Diş fırçalamayı bırakmayın ama o bölgeye nazik davranın; temiz tutmak çürük riskini azaltır. Hassasiyet varsa hassas dişler için üretilmiş diş macunu geçici rahatlama sağlar.
Kesinlikle yapılmaması gerekenler
Süper yapıştırıcı, silikon veya benzeri ev tipi yapıştırıcılar kesinlikle kullanılmamalıdır. Bunlar ağız içi kullanım için üretilmemiştir, toksik olabilir ve en önemlisi kronun iç yüzeyine işleyerek profesyonel yapıştırmayı imkânsız hâle getirir.
Bu durumda sağlam bir kron yalnızca yanlış yapıştırıcı yüzünden yenilenmek zorunda kalır. Kronu kendiniz takmaya da çalışmayın: yanlış konumda oturursa kapanışı bozar, alttaki dişi zorlar ve çıkarılması güçleşir. Eczaneden alınan geçici siman kısa süre için kabul edilebilir.
Klinikte Değerlendirme ve Tedavi
İlk adım, kronun ve altındaki dişin durumunu ayrı ayrı değerlendirmektir.
Yeniden yapıştırma
Kron sağlam, alttaki diş çürüksüz ve yeterli yükseklikteyse temizlik sonrası yeniden yapıştırılır. Bu işlem genellikle tek seansta ve kısa sürede tamamlanır.
Kronun iç yüzeyindeki eski siman tamamen temizlenir, diş yüzeyi hazırlanır ve uygun yapıştırıcıyla oturtulur. Kapanış kontrol edilir.
Alt yapının onarımı gereken durumlar
Altta çürük varsa temizlenir ve diş yeniden şekillendirilir. Madde kaybı fazlaysa kompozit kor yapılır; kanal tedavisi görmüş dişlerde post-kor uygulanabilir.
Bu değişiklikler kronun oturumunu etkilerse yeni kron yapılması gerekir. Ara dönemde geçici kron takılır, böylece hem estetik hem fonksiyon korunur.
Kırık porselen onarımı
Kronun porselen tabakası kırılmışsa değerlendirme farklıdır. Küçük kırıklarda bazı vakalarda ağız içinde kompozitle onarım mümkündür; bu, geçici ama pratik bir çözümdür.
Ancak alt metal veya zirkonyum altyapı kırıldıysa onarım mümkün değildir, kronun yenilenmesi gerekir. Tekrarlayan porselen kırıkları genellikle diş sıkmaya işaret eder ve gece plağı önerilir.
