Sporcularda Ağız Koruyucu ve Diş Travması
Koruyucu seçimi ve kaza sonrası ilk dakikalar, sonucu birlikte belirler.
Ağız koruyucu tipleri ve aradaki fark
Üç tip ağız koruyucu vardır. Hazır tip, kalıptan çıktığı gibi kullanılır; ağza uymadığı için yerinde durması ancak dişlerin sürekli sıkılmasıyla mümkün olur, konuşmayı ve nefes almayı güçleştirir. Kaynat-ısır tipi, sıcak suda yumuşatılıp ısırılarak kabaca şekillendirilir ve daha iyi bir uyum sağlar; ancak kalınlık dağılımı düzensiz olabilir, en çok korumaya ihtiyaç duyulan ön bölge incelebilir.
Kişiye özel koruyucu ise ağız ölçüsü alınarak model üzerinde hazırlanır. Kalınlık, riskin yoğunlaştığı bölgelerde planlı biçimde bırakılır; koruyucu dişlere tam oturduğu için sıkmadan yerinde durur, konuşmayı ve solunumu daha az engeller. Bu, sporcuların onu gerçekten takma olasılığını da artırır — takılmayan koruyucu, hangi tip olursa olsun korumaz. Ortodontik tel kullananlar için ayrıca tasarlanmış koruyucular gerekir.
Diş tamamen yerinden çıktığında ilk dakikalar
- Dişi kron kısmından tutun; kök yüzeyine dokunmayın ve ovmayın
- Kirliyse yalnızca birkaç saniye serum fizyolojik ya da sütle durulayın
- Mümkünse dişi hemen yuvasına yerleştirip temiz bir bez ısırtın
- Yerleştirilemiyorsa süt, serum fizyolojik ya da hastanın tükürüğü içinde saklayın
- Dişi suda bekletmeyin ve kuru bırakmayın; kök hücreleri hızla zarar görür
- Zaman en kritik etkendir; ilk 30-60 dakika içinde kliniğe ulaşın
- Tetanoz aşısı durumu bilinmiyorsa hekime mutlaka bildirin
Süt dişi, kırık parça ve diğer travma tipleri
Süt dişi yerinden çıktığında yuvasına geri takılmaz. Bunun nedeni kayıtsızlık değil, altta gelişmekte olan daimi diş tomurcuğudur: geri yerleştirme sırasında bu tomurcuk zarar görebilir ve daimi dişin mine yapısı ya da sürme yönü kalıcı olarak etkilenebilir. Yine de çocuk değerlendirilmelidir; kalan kök parçası, yumuşak doku yaralanması ve komşu dişlerin durumu kontrol edilir.
Dişin bir parçasının kırıldığı durumlarda kırık parçayı atmayın. Süt ya da serum fizyolojik içinde kliniğe getirilen parça, birçok vakada dişe yeniden yapıştırılabilir ve renk uyumu açısından hiçbir dolgu maddesinin veremeyeceği bir sonuç verir. Dişin kırılmadığı ama sarsıldığı, gevşediği, yerinden kaydığı ya da içeri gömüldüğü durumlar da acil kabul edilir. Isırışta yeni bir değişiklik, çenede kilitlenme ya da kapanamama varsa çene değerlendirmesi de gerekir.
Yeşiltepe'dan Kliniğe Ulaşım, Randevu ve Acil Başvuru
Yeşiltepe bölgesinden gelen hastalar için yol, randevu ve acil başvuru düzeni.
Yeşiltepe'dan kliniğe geliş
Yeşiltepe, Antalya'nın Kepez ilçesine bağlıdır; Kepez merkez ilçelerden biri ve kliniğe yaklaşık 6 kilometre uzaklıkta. Yeşiltepe ile aynı güzergâhı kullanan Mehmet Akif Ersoy, Şelale, Yavuz Selim, Zeytinlik gibi çevre mahallelerden gelen hastalarımız da bulunuyor. Kliniğe Yeşiltepe yönünden gelirken konumu WhatsApp hattımızdan isteyebilirsiniz.
Yeşiltepe için randevu düzeni
Bu mesafede Yeşiltepe'dan gelen hastalarda tedaviyi seanslara bölmek sorun yaratmaz; kontrol randevularına gelmek de kolaydır. Kepez genelinden gelen hastalarda olduğu gibi Yeşiltepe'dan gelen aileler için de randevular arka arkaya planlanabilir.
Yeşiltepe'dan acil başvuru
Yeşiltepe'dan gece yola çıkmak kısa sürer; acil bir tabloda beklemeden gelin, yola çıkarken aramanız hazırlığın önceden yapılmasını sağlar. Yeşiltepe'dan acil gelen hastada da sıra, geliş saatine göre değil şikâyetin ciddiyetine göre belirlenir; klinik 7 gün 24 saat açıktır. Yüze yayılan şişlik, yutkunma veya nefes almada zorluk ve ateşle seyreden diş ağrısında en yakın acil sağlık kuruluşuna başvurun.
Koruyucu Diş Hekimliği: Kişiye Özel Plan
Herkese aynı öneriyi vermek — günde iki kez fırçala, altı ayda bir gel — kolaydır ama yüksek riskli kişiyi korumaz. Doğru koruma, riskin ölçülmesiyle başlar.
Risk neye göre ölçülür?
Muayenede şu başlıklar değerlendirilir ve kaydedilir:
- Son üç yıldaki yeni çürük ve dolgu sayısı
- Diş eti cep derinlikleri ve kanama oranı
- Tükürük akışı ve ağız kuruluğu yapan ilaçlar
- Beslenme sıklığı — miktar değil, sıklık
- Sigara, diyabet, reflü gibi sistemik etkenler
- Ortodontik aygıt, implant, köprü gibi temizliği zorlaştıranlar
Plan riske göre nasıl değişir?
Düşük riskli bir kişide altı aylık kontrol ve standart florürlü macun yeterlidir. Yüksek riskli bir kişide plan tamamen değişir: üç aylık kontrol, reçeteli yüksek florürlü macun, klinikte florür verniği, fissür örtücü, beslenme düzenlemesi ve gerekirse tükürük uyarıcıları. İki kişiye aynı öneriyi vermek, birine gereğinden fazla, diğerine yetersiz koruma sağlamak demektir.
Risk sabit değildir
Bir yıl düşük riskli olan kişi ertesi yıl yüksek riskli olabilir: yeni bir ilaç, hamilelik, ortodontik tedaviye başlama, sigara, iş değişikliğiyle bozulan öğün düzeni. Bu yüzden risk her kontrolde yeniden değerlendirilir ve plan güncellenir. Kontrol aralığının 'hep altı ay' olarak sabit kalması, bu değerlendirmenin yapılmadığı anlamına gelir.
