Süt dişi çürüğü mutlaka tedavi edilmelidir. Düşene kadar geçen yıllarda ağrı, enfeksiyon ve kalıcı dişin yerini kaybetmesi gibi sorunlara yol açabilir.
Evet, süt dişi çürükleri tedavi edilmelidir. Süt dişi bir gün düşecek olsa da düşene kadar geçen sürede çiğneme, konuşma ve altındaki kalıcı dişin yerini koruma görevini üstlenir. Çürük ilerlediğinde çocuk ağrı duyar, uyku ve beslenme düzeni bozulur, enfeksiyon diş kökünün ucundan kemiğe yayılabilir. 'Nasılsa düşecek' yaklaşımı çoğu zaman ileride çok daha uzun, çok daha zor bir tedavi süreciyle sonuçlanır.
Süt dişleri gerçekte ne kadar süre ağızda kalır?
Ailelerin çoğu süt dişlerinin altı yaşında topluca düştüğünü sanır. Oysa değişim yıllara yayılır. Ön kesici dişler yaklaşık altı yaşında sallanmaya başlar, ancak arka süt azı dişleri genellikle on ile on iki yaş arasında yerini kalıcı küçük azılara bırakır. Yani üç yaşındaki bir çocukta çürüyen arka süt azısı, ağızda daha sekiz dokuz yıl kalacak demektir. Bu kadar uzun bir süre boyunca çürüğün kendiliğinden duracağını beklemek gerçekçi değildir.
Süt dişinde çürük neden daha hızlı ilerler?
Süt dişinin mine ve dentin tabakaları kalıcı dişe göre belirgin biçimde incedir. Dişin ortasındaki damar ve sinir dokusunu barındıran pulpa odası ise oransal olarak daha geniştir. Bu iki özellik bir araya geldiğinde, minede başlayan bir çürük sinir dokusuna kalıcı dişe kıyasla çok daha kısa sürede ulaşır. Aylar içinde küçük bir lekeden ağrılı bir enfeksiyona geçiş görülebilir. Bu yüzden çocuklarda erken fark edilen çürüğün küçük bir dolguyla çözülmesi ile birkaç ay geciktirilmiş çürüğün kanal tedavisi gerektirmesi arasındaki fark oldukça incedir.
Tedavi seçenekleri nelerdir?
Tedavi kararı çürüğün derinliğine, dişin ağızda daha ne kadar kalacağına ve çocuğun iş birliğine göre verilir. Uygulanabilecek yaklaşımlar şunlardır:
- Henüz kaviteye dönüşmemiş beyaz nokta lezyonlarında florür uygulaması ve fırçalama alışkanlığının düzenlenmesi
- Mine ve dentinle sınırlı çürüklerde çürüğün temizlenip dolgu ile kapatılması
- Çiğneyici yüzeydeki derin oluklar için koruyucu amaçlı fissür örtücü
- Sinir dokusuna ulaşmış çürüklerde süt dişine özgü kanal tedavisi ve ardından paslanmaz çelik kron
- Kurtarılamayacak kadar harap olmuş dişlerde çekim ve yerini korumak için yer tutucu
Tedavi edilmezse hangi sorunlar çıkar?
Tedavi edilmeyen çürük yalnızca o dişi ilgilendirmez. Ağrı yüzünden çocuk o taraftan çiğnemekten kaçınır, tek taraflı çiğneme alışkanlığı gelişir. Gece ağrıları uykuyu böler, okul başarısı ve iştah etkilenir. Kök ucunda apse oluşursa yüzde şişlik görülebilir ve bu tablo acil müdahale gerektirir. Ayrıca süt dişinin kökünün hemen altında gelişmekte olan kalıcı diş tomurcuğu bulunur; uzun süreli enfeksiyon bu tomurcuğun mine yapısında kalıcı renk ve şekil bozukluklarına yol açabilir.
Erken diş kaybı ve yer tutucu meselesi
Süt dişi zamanından önce kaybedildiğinde komşu dişler boşluğa doğru devrilir. Altta bekleyen kalıcı diş sürecek yer bulamaz, çarpık çıkar veya gömülü kalır. Bu durum ileride ortodontik tedavi ihtiyacını doğurabilir ya da zaten planlanan tedaviyi zorlaştırır. Diş hekimi çekim gerektiğinde boşluğu korumak için yer tutucu adı verilen küçük bir apareyi yerleştirir. Yer tutucu, kalıcı diş sürene kadar mesafeyi sabit tutar ve çoğu zaman yıllar sonra yapılacak karmaşık bir tedaviyi baştan önler.
Çocuklarda çürük riskini artıran alışkanlıklar
Çürük tek bir nedene bağlı değildir; ağızda şekerin ne sıklıkla bulunduğu, tükürüğün akış hızı ve temizlik düzeni birlikte belirleyici olur. Gün içinde sık sık az miktarda şekerli gıda tüketmek, aynı miktarı tek seferde tüketmekten daha risklidir; çünkü her temastan sonra ağızdaki asit ortamı yeniden oluşur ve mine bu süre boyunca mineral kaybeder. Meyve suyu, aromalı süt ve şekerli şuruplar da aynı etkiyi yaratır. Uykuda tükürük akışı azaldığı için gece fırçalamadan yatılan her gün, gündüz yapılan bir ihmalden daha fazla ağırlık taşır. Bu nedenle son öğünden sonra yapılan fırçalama, çocuklarda korunmanın en belirleyici adımıdır.
Çürüğü evde nasıl fark edebilirsiniz?
- Diş yüzeyinde tebeşirimsi beyaz lekeler veya kahverengi noktalar
- Soğuk ve tatlıya karşı belirginleşen hassasiyet
- Yemek yerken belirli bir tarafı kullanmaktan kaçınma
- Fırçalama sırasında ağlama veya belirli bölgeden kaçınma
- Geçmeyen ağız kokusu ve diş eti kenarında kızarıklık
Çocuğunuzda bu bulgulardan biri varsa beklemeden değerlendirme yaptırmanız en doğrusudur. Erken dönemde yapılan müdahale hem daha kısa sürer hem de çocuğun diş hekimliğiyle ilk tanışmasını ağrısız bir deneyime dönüştürür. Muratpaşa'daki kliniğimizde çocuk diş hekimliği hizmeti haftanın yedi günü, günün yirmi dört saati sunulmaktadır.
