Soğukta zonklayan dişin nedeni her zaman çürük değildir. Hassasiyetin mekanizması, evde yapılabilecekler ve hangi durumda muayene gerektiği.
Diş hassasiyetinin ardında tek bir mekanizma vardır: dişin dış koruyucu tabakası incelmiş ya da kök yüzeyi açığa çıkmıştır ve altındaki dentin dokusu dış uyaranlara maruz kalmıştır. Dentin, içinde binlerce mikroskobik kanal barındıran bir dokudur. Bu kanallardaki sıvı sıcak, soğuk, tatlı ya da hava temasıyla hareket ettiğinde sinir uyarılır ve kısa süreli keskin bir ağrı hissedilir.
Dentin neden açığa çıkar?
- Diş eti çekilmesi sonucu kök yüzeyinin görünür hâle gelmesi
- Sert fırça ve aşırı bastırma ile diş boynunda çentik oluşması
- Asitli içecek ve gıdalarla minenin zamanla incelmesi
- Gece diş sıkma ve gıcırdatma sonucu çiğneme yüzeyinin aşınması
- Reflü nedeniyle mide asidinin ağza ulaşması
- Minede oluşan ince çatlaklar
- Yeni yapılmış dolgu ya da temizlik sonrası geçici duyarlılık
Hassasiyet mi, yoksa başka bir sorun mu?
Ayrım pratikte önemlidir. Klasik hassasiyette ağrı uyaran ile başlar ve uyaran kalkınca birkaç saniye içinde geçer. Buna karşılık ağrı kendiliğinden başlıyorsa, geceleri artıyorsa, zonklayıcıysa ya da sıcakla belirgin şekilde şiddetleniyorsa tablo farklıdır ve diş sinirinin iltihabı düşünülür. Bu durumda beklemek ağrıyı büyütür; değerlendirme ve gerekirse kanal tedavisi gündeme gelir. Isırınca gelen keskin ağrı ise çatlak diş açısından ayrıca incelenir.
Evde yapılabilecekler
Hassasiyet macunları en kolay ulaşılabilir seçenektir ve düzenli kullanıldığında birkaç hafta içinde etki gösterir. Etkiyi artırmak için pratik bir yöntem vardır: fırçalama sonrası az miktarda macunu parmak ucuyla hassas bölgeye sürüp durulamadan bırakmak. Ayrıca yumuşak kıllı fırçaya geçmek ve bastırmayı azaltmak, sorunun mekanik nedenini ortadan kaldırır.
Asit alışkanlıklarını gözden geçirmek de belirgin fark yaratır. Gazlı içecekler, limonlu su, enerji içecekleri ve sirkeli tüketimler gün içine yayıldığında mine sürekli asit altında kalır. Bu içecekleri öğünle birlikte tüketmek, ardından su içmek ve fırçalamak için yaklaşık yarım saat beklemek koruyucu bir davranıştır.
Klinikte hangi seçenekler var?
Muayenede önce neden belirlenir, çünkü tedavi nedene göre değişir. Florür vernikleri ve kanal kapatıcı ajanlar hassasiyeti azaltır. Diş boynunda aşınma çentiği oluşmuşsa bu bölge kompozit malzeme ile kapatılır; bu hem hassasiyeti keser hem de aşınmanın ilerlemesini önler. Çürük varsa diş dolgusu ile giderilir. Gece sıkma tespit edilirse koruyucu plak yapılır.
Beyazlatma sonrası hassasiyet
Beyazlatma uygulamalarından sonra birkaç gün süren duyarlılık beklenen bir durumdur ve kalıcı hasara işaret etmez. Uygulamanın öncesinde ve sonrasında hassasiyet macunu kullanmak bu dönemi belirgin şekilde kolaylaştırır. Hassasiyeti bilinen kişilerde diş beyazlatma planı buna göre ayarlanır ve seans aralıkları uzatılabilir.
Hangi diş hassas, nasıl anlaşılır?
Hasta çoğu zaman ağrının hangi dişten geldiğini tam olarak gösteremez, çünkü diş sinirlerinin ilettiği uyarı komşu bölgelere yayılabilir. Alt ve üst çene arasında bile yanılma olabilir. Bu nedenle muayenede bölge tek tek test edilir: soğuk uygulaması, ısırma testleri ve gerektiğinde radyografi ile ayrım yapılır. Bu ayrım önemlidir, çünkü hassasiyet ile derin çürük ya da çatlak dişin tedavileri tamamen farklıdır.
Fırçalama alışkanlığını düzeltmek
Hassasiyeti olan kişilerin önemli bir bölümü fırçayı çok sıkı tutar ve yatay hareketle bastırarak temizlik yapar. Fırçayı kalem tutar gibi hafifçe kavramak, uygulanan kuvveti kendiliğinden azaltır. Orta ya da sert kıllı fırçadan yumuşak kıllıya geçmek ilk haftalarda bile fark yaratır. Aşındırıcı özelliği yüksek beyazlatıcı macunları sürekli kullanmak da hassas dişlerde tabloyu ağırlaştırabilir.
Beslenme alışkanlıkları
- Asitli içecekleri gün içine yaymak yerine öğünle birlikte tüketmek
- Asitli bir şey sonrası ağzı suyla çalkalamak, fırçalamak için beklemek
- Pipet kullanmak, asidin diş yüzeyleriyle temasını azaltır
- Çok soğuk ve çok sıcağı arka arkaya tüketmemek
- Buz, sert çekirdek ve kalem gibi sert nesneleri ısırmamak
Bu alışkanlıklar tek başına mucize yaratmaz ama hassasiyetin ilerlemesini yavaşlatır. Özellikle mine aşınması ile başlayan tablolarda asit teması ile hassasiyet arasında doğrudan bir ilişki vardır ve alışkanlık değişikliği tedavinin kalıcılığını belirler.
Ne zaman geciktirmemeli?
Hassasiyet giderek artıyorsa, tek bir dişte yoğunlaşıyorsa, sıcakla tetikleniyorsa ya da ağrı uyaran kalktıktan sonra dakikalarca sürüyorsa muayene ertelenmemelidir. Bu tablolar genellikle basit hassasiyetten farklı bir sorunu işaret eder ve erken müdahale daha az işlem gerektirir.
Kliniğimiz Muratpaşa'da yer alır ve 7 gün 24 saat açıktır.
