Düşen dolgu genellikle ağrısızdır ama dişi savunmasız bırakır. Boşluğu korumak, doğru beslenmek ve kısa sürede randevu almak dişin kurtarılmasını kolaylaştırır.
Dolgu düştüğünde yapılacak ilk şey paniklemeden boşluğu korumaktır. Dolgunun altında kalan dentin, minenin sağladığı korumadan yoksundur; bu yüzden hem hassasiyet başlar hem de bakteriler hızla derine ilerler. Ağrı olmasa bile bu boşluk birkaç hafta içinde belirgin şekilde büyüyebilir ve basit bir dolguyla çözülecek durum kanal tedavisi gerektiren bir tabloya dönüşebilir.
Dolgu neden düşer?
Dolgunun düşmesi çoğunlukla malzemenin kalitesizliğinden değil, dolgu ile diş arasındaki bağın zamanla yorulmasından kaynaklanır. Her çiğneme hareketinde dolguya yüzlerce newtonluk kuvvet biner; sıcak ve soğuk gıdalar ise dolgu ile dişin farklı oranlarda genleşmesine yol açar. Yıllar içinde kenarlarda mikroskobik boşluklar oluşur.
- Dolgunun altında ilerleyen ikincil çürük, dayanağı zayıflatır.
- Gece diş sıkma ve gıcırdatma, dolguya taşıyabileceğinden fazla yük bindirir.
- Sert kabuklu yiyecekleri kırmak, buz veya kalem çiğnemek ani kırılmaya yol açar.
- Çok geniş dolgular, kalan diş duvarları inceldiği için daha kısa ömürlüdür.
- Yapışkan gıdalar, özellikle geçici dolguları yerinden çıkarabilir.
Hemen yapılması gerekenler
Ağzınızı ılık tuzlu suyla çalkalayarak boşlukta kalan gıda artıklarını uzaklaştırın. O bölgeyi yumuşak bir fırçayla nazikçe temizlemeye devam edin; temizlemekten kaçınmak çürüğü hızlandırır. Çiğnemeyi karşı tarafa alın, çok sıcak ve çok soğuk içeceklerden kaçının. Eczanelerde satılan geçici dolgu setleri, randevunuza kadar boşluğu kapatmak için birkaç gün süreyle kullanılabilir.
Düşen dolgu parçasını saklamanız gerekmez; geri takılamaz. Ancak parçanın büyüklüğü hekiminize kayıp miktarı hakkında fikir verebilir, yanınızda getirmenizde sakınca yoktur. Boşluğa sakız, mum ya da pamuk tıkıştırmaktan kaçının; bunlar bakteri tutar ve diş etini tahriş eder.
Ne zaman acil sayılır?
Düşen dolguların çoğu birkaç gün içinde alınacak bir randevuyla çözülür. Ancak bazı durumlar beklemeyi uygun kılmaz.
- Kendiliğinden başlayan, zonklayan ve gece artan ağrı varsa
- Sıcakla belirgin şekilde artan ve uyaran gittikten sonra da süren ağrı varsa
- Diş eti veya yanakta şişlik, ağızda kötü tat, ateş eşlik ediyorsa
- Dolguyla birlikte diş duvarının bir kısmı da kırılmış, keskin bir kenar oluşmuşsa
- Dişe basıldığında dayanılmaz bir ağrı ortaya çıkıyorsa
Bu bulgular varsa sorun artık dolgudan ibaret değildir; düşen dolgu acil değerlendirmesiyle dişin iç dokusunun durumu belirlenmelidir.
Klinikte ne yapılır?
Hekim önce boşluğu temizler ve altta ilerlemiş çürük olup olmadığını kontrol eder. Kalan diş dokusu yeterliyse yeni bir diş dolgusu uygulanır. Madde kaybı fazlaysa, dolgunun tekrar kırılmaması için inley, onley ya da kron gibi daha dayanıklı bir çözüm önerilebilir. Çürük diş sinirine ulaşmışsa önce kanal tedavisi yapılır, ardından üst yapı tamamlanır.
Röntgen bu aşamada önemlidir, çünkü dolgunun altındaki çürük gözle her zaman görünmez. Dişler arasındaki yüzeylerde ilerleyen çürükler yalnızca radyografide fark edilir.
Geçici dolgu setleri nasıl kullanılır?
Eczanelerden alınabilen geçici dolgu malzemeleri, adından da anlaşılacağı gibi geçicidir; kalıcı bir çözüm değil, randevunuza kadar boşluğu koruyan bir örtüdür. Kullanmadan önce bölgeyi ılık suyla temizleyip mümkün olduğunca kurutun. Malzemeyi boşluğa yerleştirdikten sonra fazlasını temizleyin ve karşı çeneyle kapatıp hafifçe ısırarak yüksekliği ayarlayın.
Geçici malzeme yüksek kalırsa o diş çiğnemede tüm yükü taşır ve ağrı başlar. Bu nedenle ısırdığınızda o dişin diğerlerinden önce temas ettiğini hissediyorsanız malzemeyi inceltmek gerekir. Geçici dolgu birkaç gün içinde aşınabilir ya da düşebilir; bu beklenen bir durumdur ve randevunun ertelenmesi için bir gerekçe değildir.
Aynı dolgu tekrar tekrar düşüyorsa
Tekrarlayan kayıplar genellikle çiğneme kuvvetlerinin dengesizliğine ya da gece diş sıkmaya işaret eder. Bu durumda kapanış ilişkisinin kontrol edilmesi ve gerekiyorsa gece plağı kullanılması, yeni dolgunun ömrünü uzatır. Sorunun kaynağı çözülmeden yenilenen dolgu, aynı süre sonra yine düşecektir.
Düşen dolgu, hızlı davranıldığında küçük bir onarımla kapanır; beklendiğinde ise tedavi kapsamı genişler. Ağrı, şişlik ya da keskin kırık kenarı varsa aynı gün başvurmak gerekir. Muratpaşa'daki kliniğimiz 7 gün 24 saat açıktır.
