Diş Tomografisi (KIBT) Ne Zaman Gerekir?

Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi, kısaca KIBT, çeneyi üç boyutlu olarak görüntüleyen bir çekim yöntemidir. Normal röntgende üst üste binen yapılar burada birbirinden ayrılır; kemik kalınlığı milimetre cinsinden ölçülebilir, sinir kanalının yolu izlenebilir. Her hastada rutin olarak istenmez. Hekim, iki boyutlu filmin cevaplayamadığı somut bir soru varsa bu görüntülemeye başvurur.

En sık hangi durumlarda istenir?

• İmplant planlaması: kemiğin genişliği, yüksekliği ve alt çenedeki sinir kanalının konumu ölçülecekse.
• Gömülü yirmi yaş dişi kökünün sinir kanalıyla ilişkisi panoramik filmde şüpheli görünüyorsa.
• Kanal tedavisi başarısız olmuşsa ve gözden kaçmış ek bir kök kanalı ya da kırık şüphesi varsa.
• Çene kemiğinde sınırları belirsiz bir lezyon görüldüyse.
• Üst çenede sinüs tabanına yakın işlem planlanıyorsa.
• Travma sonrası kırık hattı iki boyutlu filmde net görülmüyorsa.

İmplant planlamasında neden bu kadar öne çıkar?

İmplant, kemiğin içine yerleştirilen bir vidadır; yerleştirileceği yerde yeterli kemik yoksa ya da hemen altında sinir geçiyorsa planın buna göre değişmesi gerekir. Panoramik filmde kemik yüksekliği görülebilir ama genişliği görülemez, çünkü görüntü tek düzlemdedir. KIBT kesitleri, dişin geleceği yerdeki kemiği önden ve yandan gösterir. Bu ölçümler implant tedavisi planında implantın çapını, boyunu ve açısını belirler; gerekirse önceden kemik desteği yapılmasına karar verilir.

Cerrahi öncesi güvenlik payı

Alt çenede diş çekimi ya da gömülü diş operasyonu planlanırken kökün alt alveoler sinire olan mesafesi kritiktir. İki boyutlu filmde kök ile sinir kanalı üst üste düşüyorsa bu gerçekten temas olduğu anlamına gelmez; sadece aynı hizada göründükleri anlamına gelir. Üç boyutlu kesit, kökün kanalın önünde mi arkasında mı olduğunu gösterir. Çene cerrahisi gerektiren durumlarda bu bilgi, işlemin yaklaşımını ve süresini doğrudan etkiler.

Kanal tedavisinde ne işe yarar?

Bazı dişlerde beklenenden fazla kanal bulunur ya da kanal keskin bir açıyla kıvrılır. Tedaviye rağmen şikâyet sürüyorsa, gözden kaçan bir kanalın ya da kök kırığının varlığı üç boyutlu görüntüde daha kolay ayırt edilir. Yeniden yapılacak bir kanal tedavisi öncesinde hekim, kök ucundaki lezyonun gerçek boyutunu da böyle ölçebilir; normal filmde küçük görünen bir alan kesitlerde daha geniş çıkabilir.

Çekim nasıl yapılır?

Cihaz panoramik röntgene benzer. Çenenizi bir desteğe yerleştirirsiniz, cihaz başınızın çevresinde bir tur atar ve tarama genellikle yarım dakikadan kısa sürer. Ağız içine hiçbir şey konulmaz. Hareketsiz durmanız istenir; küçük bir hareket bile kesitlerde bulanıklık oluşturur. Görüntüler bilgisayarda incelenir, istenirse dilim dilim ilerlenerek her yönden bakılabilir.

Dozu ve gerekçesi

KIBT, tek bir periapikal filme göre daha yüksek doz içerir; bu nedenle gerekçesiz istenmez. Diş hekimliğinde geçerli yaklaşım, görüntülemenin ancak tedavi kararını değiştirecekse yapılmasıdır. Hekiminizden bu görüntünün planı nasıl etkileyeceğini açıklamasını isteyebilirsiniz. Görüntüleme alanı da mümkün olan en dar bölgeye ayarlanır; tüm çeneyi taramak yerine yalnızca ilgilenilen bölge çekilebilir.

Görüntü ne kadar süre geçerlidir?

Kemik yapısı kısa sürede değişmez, ancak diş çekimi, enfeksiyon ya da kemik desteği uygulaması sonrasında bölge değişir. Bu nedenle çekim yapılmış bir sahada implant planlanacaksa görüntülemenin iyileşme tamamlandıktan sonra yapılması gerekir; erken çekilen bir kesitte henüz olgunlaşmamış kemik yanıltıcı görünür. Elinizde birkaç yıl önce alınmış bir tomografi varsa yine de yanınızda getirin; yeni görüntüyle karşılaştırıldığında kemikteki değişimi göstermesi açısından değerlidir. Görüntüyü hangi tarihte ve nerede çektirdiğinizi not etmeniz, dosyanın doğru yorumlanmasını kolaylaştırır.

Çekim sırasında sık karşılaşılan sorunlar

• Metal restorasyonlar ve dolgular kesitlerde parlak çizgiler oluşturarak komşu bölgeyi gölgeleyebilir.
• Hareketsiz durulmadığında kesitler bulanıklaşır ve tekrar çekim gerekebilir.
• Takı, gözlük, protez ve saç tokası gibi metal parçalar çekim öncesi çıkarılır.
• Görüntü alanı gereğinden geniş seçilirse doz gereksiz artar; hekim en dar uygun alanı belirler.
• Kesitlerin okunması ayrı bir uzmanlık gerektirir; görüntü tek başına teşhis değildir.

Kısacası KIBT, iki boyutlu filmin yetersiz kaldığı sorular için kullanılan hedefe yönelik bir araçtır. Rutin kontrolde ya da basit bir dolgu öncesinde gerekmez. Muayenede hangi görüntülemenin gerektiğine birlikte karar verilir. Kliniğimiz Muratpaşa'da bulunur ve yedi gün yirmi dört saat açıktır.