Altı yaş dişi, hiçbir süt dişi düşmeden en arkadan süren ilk kalıcı azıdır. Süt dişi sanıldığı için sıkça ihmal edilir ve erken çürür.
Altı yaş dişi, çocuğun ağzına süren ilk kalıcı azı dişidir ve adından da anlaşılacağı gibi yaklaşık altı yaşında görülür. Onu diğer dişlerden ayıran özellik şudur: sürerken hiçbir süt dişi düşmez. En arkadaki süt azısının gerisinde, boş bir alanda kendiliğinden belirir. Bu nedenle aileler onu çoğunlukla bir süt dişi sanır, düşeceğini düşünür ve çürük geliştiğinde tedaviyi ertelerler. Oysa bu diş ömür boyu ağızda kalacak kalıcı bir dişdir.
Neden bu kadar önemli?
Altı yaş dişi, kapanışın anahtar noktasıdır. Üst ve alt çenenin birbirine göre nasıl kapanacağını büyük ölçüde bu dişlerin konumu belirler. Ortodontik değerlendirmelerde kapanış sınıflandırması bu dişler üzerinden yapılır. Ayrıca çiğneme yükünün önemli bir bölümünü taşır ve arka bölgede çenenin dikey yüksekliğini korur. Erken kaybedilmesi durumunda komşu dişler öne devrilir, karşıt çenedeki diş boşluğa doğru uzar ve tüm kapanış düzeni bozulur.
Neden erken çürür?
- Süt dişi sanıldığı için ailelerin dikkati bu dişe yönelmez
- En arkada olduğu için fırçalama sırasında sıkça atlanır
- Çiğneyici yüzeyindeki oluklar dar ve derindir, fırça kılı ulaşamaz
- Yeni sürmüş minenin olgunlaşması zaman alır, bu dönemde asite daha duyarlıdır
- Sürme tamamlanana kadar diş etinin bir kısmı yüzeyi örter ve temizliği zorlaştırır
Nasıl korunur?
Korumanın en etkili yolu, diş sürer sürmez fark edilmesidir. Bu nedenle altı yaş civarındaki rutin kontroller özel önem taşır. Diş tamamen sürdüğünde çiğneyici yüzeydeki oluklar fissür örtücü ile kapatılabilir; bu uygulama diş kesilmesini gerektirmez ve birkaç dakika sürer. Buna ek olarak florür verniği uygulaması, en arka bölgeye ulaşan doğru fırçalama tekniği ve öğün arası şeker tüketiminin sınırlanması korumanın diğer ayaklarıdır. Fırçalama sırasında fırçanın ağzın en arkasına dik açıyla yerleştirilmesi çocuğa bizzat gösterilmelidir.
Çürüdüyse ne yapılır?
Erken dönemde yakalanan çürük, temizlenerek dolgu ile kapatılır. Çürük sinire ulaşmışsa kalıcı dişte kök gelişimi henüz tamamlanmamış olabilir; bu durumda kökün gelişimini sürdürmesini hedefleyen özel yaklaşımlar ya da kanal tedavisi uygulanır. Madde kaybı fazlaysa dişi kırılmaya karşı korumak için kron benzeri restorasyonlar tercih edilebilir. Karar dişin durumu ve çocuğun yaşı birlikte değerlendirilerek verilir.
Altı yaş dişi kaybedilirse ne olur?
Bu diş erken kaybedildiğinde arkasındaki azı öne doğru devrilir ve boşluğun bir bölümünü kapatır. Karşıt çenedeki diş ise temas ettiği yüzey ortadan kalktığı için boşluğa doğru uzamaya başlar. Sonuçta hem alanın yeniden kazanılması zorlaşır hem de kapanışın dikey boyutu bozulur. Çiğneme yükü kalan dişlere aktarıldığından bu dişlerde aşınma ve çatlak riski artar. Bu nedenle altı yaş dişinin korunması, tek bir dişin ötesinde tüm kapanış düzenini ilgilendiren bir konudur.
Sürme döneminde diş eti şişliği
Altı yaş dişi sürerken çiğneyici yüzeyin bir bölümü uzun süre diş eti örtüsünün altında kalabilir. Bu örtünün altına yiyecek artığı girdiğinde bölgede kızarıklık, hassasiyet ve hafif şişlik görülebilir. Çocuk o taraftan çiğnemekten kaçınır, ağız kokusu belirginleşir. Bölgenin dikkatli biçimde fırçalanması çoğu zaman yeterlidir; şişlik artıyor, ağrı yayılıyor ya da ateş eşlik ediyorsa hekim değerlendirmesi gerekir.
Bu dönemde ailelerin en sık sorduğu soru, dişin neden bir türlü düşmediğidir. Cevap basittir: altı yaş dişi bir süt dişinin yerine gelmez, dolayısıyla düşmesi beklenen bir öncülü yoktur.
Nasıl ayırt edilir?
- Ağzın en arkasında, mevcut tüm dişlerin gerisinde yer alır
- Sürerken herhangi bir diş sallanmaz veya düşmez
- Süt azılarına göre belirgin biçimde daha büyüktür
- Rengi süt dişlerine göre daha sarımsı görünebilir
- Genellikle alt çenede üst çeneden biraz daha erken belirir
Çocuğunuzun ağzının en arkasında yeni bir diş fark ettiyseniz, bunun kalıcı bir diş olma olasılığı yüksektir ve koruyucu uygulama için ideal zaman tam olarak o andır. Muratpaşa'daki kliniğimizde çocuk diş hekimliği hizmetleri haftanın yedi günü, günün yirmi dört saati sunulmaktadır.
