Ağız kokusunun mideden geldiği yaygın bir inanıştır. Kokunun gerçek kaynakları, dilin rolü ve kalıcı çözüm için yapılması gerekenler.
Ağız kokusunun büyük çoğunluğu mideden değil, doğrudan ağız içinden kaynaklanır. Yemek borusu normal koşullarda kapalıdır; mide içeriği sürekli olarak nefesle dışarı taşınmaz. Kokunun kaynağı genellikle ağızdaki bakterilerin protein artıklarını parçalarken açığa çıkardığı kükürtlü bileşiklerdir. Bu bileşikler nerede birikiyorsa, çözüm de oradadır.
En sık gözden kaçan kaynak: dil sırtı
Dilin arka bölümündeki pürüzlü yüzey, bakteri ve ölü hücrelerin biriktiği geniş bir alandır. Birçok kişi dişlerini düzenli fırçalar ama dile hiç dokunmaz. Sabah kokusunun ve gün içinde tekrarlayan kokunun önemli bir kısmı buradan gelir. Dil, fırçanın arka yüzü ya da dil temizleyici ile öne doğru, bastırmadan birkaç kez sıyrılmalıdır. Fazla derine gitmek öğürme yaratacağı için kademeli alışmak gerekir.
Ağız içindeki diğer kaynaklar
- Diş eti iltihabı ve diş eti cebinde biriken bakteri
- Diş taşı; pürüzlü yüzeyi sürekli yeni bakteri barındırır
- Temizlenmemiş diş araları ve orada kalan besin artıkları
- Derin çürükler ve kırık dişlerdeki boşluklar
- Kenarı uyumsuz eski dolgu ya da kaplamalar
- Yarı sürmüş yirmi yaş dişinin üzerindeki diş eti kapağı altında biriken artıklar
- Geceleri takılan hareketli protezlerin yeterince temizlenmemesi
- Ağız kuruluğu; tükürük azaldığında doğal temizleme etkisi de azalır
Ağız kuruluğunun rolü
Tükürük, ağzı yıkayan ve bakteri ürünlerini seyrelten doğal bir sistemdir. Gece boyunca tükürük akışı azaldığı için sabahları hemen herkeste geçici bir koku olur; bu normaldir ve fırçalamayla geçer. Ancak gün boyu süren kuruluk, ağızdan nefes alma, bazı ilaçların yan etkisi ya da yetersiz su tüketimiyle ilgili olabilir. Bu durumda su içmek, şekersiz sakızla tükürüğü uyarmak ve nedeni araştırmak gerekir.
Ne zaman mide ya da başka bir sistem düşünülür?
Ağız içi tamamen sağlıklıysa, diş taşı ve iltihap yoksa, dil düzenli temizleniyorsa ve koku yine de sürüyorsa değerlendirmeyi genişletmek doğru olur. Reflü, kronik sinüzit ve geniz akıntısı, bademcik taşları ve bazı sistemik durumlar kokuya katkı yapabilir. Ancak sıralama önemlidir: önce ağız içi elenir, çünkü olguların çoğu burada çözülür.
Kalıcı çözüm için sıra
İlk adım muayenedir; çünkü kokunun kaynağını kişi kendi ağzında çoğu zaman göremez. Diş taşı temizliği, varsa iltihaplı bölgelerin tedavisi ve çürüklerin kapatılması genellikle belirgin fark yaratır. Diş eti cepleri derinleşmişse diş eti tedavisi gerekir; ceplerdeki bakteri yükü azalmadan koku kalıcı olarak geçmez. Uyumsuz eski restorasyonlar varsa yenilenmesi, kırık ve boşluklu dişlerde diş dolgusu yapılması sürecin parçasıdır.
Gargara ve nane şekeri neden yetmez?
Kokuyu maskeleyen ürünler kaynağı ortadan kaldırmaz ve etkileri kısa sürer. Şekerli nane şekerleri ise çürük riskini artırır. Alkol içeren gargaralar ağzı kuruttuğu için bazı kişilerde kokuyu bir süre sonra artırabilir. Faydalı olan, mekanik temizlik ve kaynağın tedavisidir; gargara ancak destek olarak anlamlıdır.
Kendi nefesinizi nasıl değerlendirirsiniz?
İnsan kendi nefesini alışkanlık nedeniyle çoğu zaman fark edemez. Elin içine nefes vermek güvenilir bir yöntem değildir, çünkü kokunun kaynağı genellikle ağzın arka bölümüdür. Daha yararlı bir yöntem, temiz bir kaşığın arkasıyla dilin arka bölgesini hafifçe sıyırıp birkaç saniye sonra koklamaktır. Bir diğer yol, diş ipini kullandıktan sonra ipin kokusunu değerlendirmektir; bu, diş aralarındaki bakteri yükü hakkında fikir verir.
Beslenmenin payı ne kadar?
Sarımsak ve soğan gibi gıdaların kokusu farklı bir yolla ortaya çıkar. Bu gıdalardaki uçucu bileşikler sindirildikten sonra kana karışır ve akciğerler yoluyla nefesle dışarı verilir. Bu yüzden fırçalamak ya da gargara yapmak bu kokuyu tamamen gidermez; koku vücut bileşikleri temizleyene kadar sürer. Buna karşılık kalıcı, gün boyu ve her gün süren bir koku beslenmeyle açıklanamaz ve ağız içinde bir kaynak aranmalıdır.
Çok düşük karbonhidratlı beslenme dönemlerinde ortaya çıkan farklı ve keskin bir nefes kokusu da bilinen bir durumdur ve metabolik bir sürece bağlıdır. Yeterli su tüketimi bu dönemde kokuyu azaltır. Açlık ve uzun süre yemek yememek de tükürük akışını azalttığı için kokuyu belirginleştirir; düzenli öğün bu açıdan da yararlıdır.
Protez kullananlarda
Hareketli protezlerin yüzeyi gözeneklidir ve temizlenmediğinde bakteri ile mantar birikimine uygun bir zemin oluşturur. Protez her gün ağızdan çıkarılarak fırçalanmalı, gece boyunca önerilen şekilde saklanmalıdır. Protez altındaki diş eti de yumuşak bir fırça ya da nemli bir bezle temizlenmelidir. Uyumu bozulmuş, altında yiyecek biriken protezlerin yenilenmesi gerekebilir; bu durum diş protezi kapsamında değerlendirilir.
Ağız kokusu sosyal olarak rahatsız edici olsa da tedavi edilebilir bir durumdur ve çoğu zaman nedeni ağız içinde bulunur. Kliniğimiz Muratpaşa'da bulunur ve 7 gün 24 saat açıktır.
