Zirkonyum ve cam seramik porselen arasındaki gerçek fark dayanıklılık ile ışık geçirgenliğidir. Hangi dişte hangisinin tercih edildiğini açıklıyoruz.
Kısa cevap şu: çiğneme yükünün yüksek olduğu arka bölgede ve çok üyeli köprülerde zirkonyum, ışık geçirgenliğinin belirleyici olduğu ön bölge tek diş restorasyonlarında cam seramik porselen öne çıkar. Yani seçim malzemenin kalitesiyle değil, o dişin ağızdaki görevi ve görünürlüğüyle ilgilidir. İkisi de tam seramiktir, ikisinin de içinde metal yoktur; ayrıldıkları nokta kırılma dayanımı ile doğallık dengesidir.
Hasta olarak duyduğunuz porselen kelimesi bugün tek bir malzemeyi anlatmıyor. Bu yüzden karşılaştırmaya, terimlerin neyi kastettiğini netleştirerek başlamak gerekiyor.
Porselen dediğimizde aslında neyi kastediyoruz?
Halk arasında porselen kaplama denince çoğu zaman iki farklı şey kastedilir. Birincisi metal altyapılı porselen: içte gri bir metal iskelet vardır, üzeri porselenle kaplanır. İkincisi metal içermeyen cam seramikler, en bilineni lityum disilikat yapıdaki materyallerdir. Metal altyapılı seçenek dayanıklıdır ama ışığı geçirmez; yıllar içinde diş eti çekilirse kenarda koyu bir çizgi görülebilir. Cam seramikler ise ışığı doğal mineye yakın biçimde geçirdiği için ön dişte çok daha doğal durur.
Zirkonyum ise bir seramik oksittir. Altyapısı beyazdır, metal yoktur. Klasik zirkonyum kronda beyaz altyapının üzerine porselen tabakası işlenir; monolitik denilen tipte ise restorasyon tek parça zirkonyumdan üretilir ve yüzeyi renklendirilir. Zirkonyum kron uygulaması bu yüzden tek bir teknikten ibaret değildir, alt tipleri vardır.
Zirkonyum hangi durumlarda öne çıkar?
Zirkonyumun en güçlü tarafı kırılma direncidir. Azı dişlerinde çiğneme kuvvetleri ön bölgeye göre belirgin biçimde yüksektir ve bu bölgede malzemenin çatlamaya karşı direnci estetikten daha kritik hale gelir. Aynı şekilde birden fazla dişi taşıyan uzun köprülerde altyapının bükülmeye direnmesi gerekir; diş köprüsü tedavisi planlanırken malzeme seçiminin bu kadar konuşulmasının nedeni budur.
Gece diş sıkma ve gıcırdatma alışkanlığı olan kişilerde de tercih genellikle daha dirençli malzemeden yana kayar. Ancak burada malzemeyi güçlendirmek tek başına çözüm değildir; sıkmanın kendisi ayrıca ele alınmadığında yük başka bir yerde sorun çıkarır.
Cam seramik porselen hangi durumlarda öne çıkar?
Doğal bir ön dişe ışık tuttuğunuzda kesici kenarın hafif saydam, boyun bölgesinin daha opak olduğunu görürsünüz. Bu geçiş doğallığın kaynağıdır. Cam seramikler bu geçişi taklit etmekte daha başarılıdır. Özellikle sadece ön yüzeyin ince bir tabakayla kaplandığı lamina kaplama uygulamalarında malzemenin ışığı geçirmesi, restorasyonun altındaki doğal diş rengiyle karışarak görünmez hale gelmesini sağlar.
Buna karşılık cam seramikler zirkonyum kadar yüksek kırılma direncine sahip değildir. Bu nedenle arka bölgede ve ağır yük altında kullanımı daha dikkatli planlanır.
Karar verirken hekim neye bakar?
- Dişin ağızdaki konumu: gülümserken görünen bölgede mi, arka bölgede mi
- Kalan sağlam diş dokusunun miktarı ve dişin daha önce kanal tedavisi görüp görmediği
- Karşı çenedeki dişlerle kapanış ilişkisi ve o noktaya binen kuvvet
- Gece diş sıkma veya gıcırdatma alışkanlığının olup olmadığı
- Diş eti seviyesi, diş eti sağlığı ve gülümserken diş etinin ne kadar göründüğü
- Restorasyonun tek diş mi yoksa köprü ayağı mı olacağı
Aynı ağızda ikisi birlikte kullanılabilir mi?
Evet, sık karşılaşılan bir planlamadır. Ön bölgede doğallık için cam seramik, arka bölgede dayanıklılık için zirkonyum seçilebilir. Bu durumda kritik nokta renk uyumudur: iki farklı malzeme aynı renk numarasında bile ışığı farklı geçirdiği için, laboratuvarın ikisini birlikte çalışması ve prova aşamasında karşılaştırılması gerekir.
Diş eti çizgisi neden bu kadar önemli?
Restorasyonun bittiği yer diş etine oturur. Diş eti iltihaplıysa hem ölçü sırasında sınır net alınamaz hem de iyileşme sonrası eti seviyesi değişir ve kenar açıkta kalabilir. Bu yüzden estetik planlamadan önce diş eti tedavisi tamamlanır. Sırayı atlamak, malzeme ne olursa olsun sonucu bozar.
Özetle zirkonyum ve cam seramik birbirinin rakibi değil, farklı sorunların cevabıdır. Doğru seçim ağız içi muayene, kapanış değerlendirmesi ve gülüş analizinden sonra belirlenir. Antalya Muratpaşa'daki kliniğimiz 7 gün 24 saat açıktır; hangi restorasyonun size uygun olduğunu birlikte değerlendirmek için muayeneye bekleriz.
