Uyanır uyanmaz başlayan, şakaklarda sıkışma hissi veren baş ağrısının sık bir sebebi gece diş sıkmadır. Nasıl anlaşılır, hangi basit adımlar işe yarar?
Sabah uyandığında başı ağrıyan ve bunu uyku düzenine ya da strese bağlayan çok sayıda kişi var. Bu tarifin ardında sıklıkla gece boyunca çalışan çiğneme kasları yatar. Kas günde saatlerce kasılırsa, o kasın bağlandığı yerde ağrı beklenir.
Neden şakakta hissediliyor?
Çenenin en güçlü kapatıcı kaslarından biri olan temporal kas, şakak bölgesinde geniş bir yelpaze gibi yayılır ve alt çeneye bağlanır. Gece boyunca süren kasılma bu kası yorar; sabah hissedilen sıkışma tam olarak bu kasın izidir.
Hastalar bu ağrıyı genellikle "başımın iki yanını mengeneyle sıkıyorlar gibi" diye tarif eder. Zonklayıcı değil, baskı tarzındadır ve genellikle iki taraflıdır.
Gece diş sıkma nasıl anlaşılır?
Uykuda olduğu için hasta çoğu zaman farkında olmaz. Ancak vücut belirgin izler bırakır ve muayenede bunlar kolayca görülür. Yatak arkadaşının duyduğu gıcırdatma sesi de güçlü bir ipucudur, ama sıkma her zaman ses çıkarmaz.
- Uyanınca çene yorgunluğu ve çiğneme kaslarında gerginlik
- Dişlerin çiğneyici yüzlerinde düzleşmiş parlak aşınma alanları
- Dilin kenarında diş izleri, yanak içinde beyaz çizgi
- Sıcak-soğuğa karşı açıklanamayan yaygın hassasiyet
- Sık kırılan dolgular ve kaplamalar
- Uyanınca kulak önünde ağrı ve ağzı açmakta güçlük
Neden oluyor?
Gece diş sıkma tek bir sebebe bağlanamaz. Uyku sırasındaki kısa uyanma dönemleriyle ilişkili olduğu biliniyor; bu yüzden uykuyu bölen her etken sıkmayı artırır. Stres ve kaygı en bilinen tetikleyicilerdir.
Kafein ve alkol tüketimi, sigara, bazı antidepresanlar ve uyku apnesi diğer önemli etkenlerdir. Uyku apnesi özellikle atlanmamalıdır; horlama ve gündüz uykululuk eşlik ediyorsa değerlendirilmesi gerekir.
Dişlerde ne yapıyor?
Çiğneme sırasında dişlere binen kuvvet saniyeler sürer; gece sıkmada ise aynı kuvvet dakikalarca sürebilir ve uyanıkken bilinçli olarak üretilenden yüksektir. Bu yük, dişin en zayıf yerlerinde kendini gösterir.
Sonuçlar arasında minede çatlaklar, çiğneyici yüzde düzleşme, diş boynunda kama şeklinde madde kaybı, dolgu ve kaplamaların kırılması ve implant üstü yapılarda vida gevşemesi sayılabilir. Çatlak diş sendromunun en sık zemini de budur.
Gece plağı ne yapar, ne yapmaz?
Gece plağı sıkmayı ortadan kaldırmaz; kuvveti dağıtır ve dişleri birbirinden ayırır. Böylece aşınma plağın üzerinde gerçekleşir, dişlerde değil. Kaslardaki gerginlik de çoğu hastada azalır.
Bu yüzden plak bir tedavi değil, bir koruma aracıdır. Kişiye özel ölçüyle hazırlanmış sert plaklar, hazır alınan yumuşak plaklardan daha etkilidir; yumuşak plaklar bazı hastalarda çiğneme isteğini artırıp tabloyu kötüleştirebilir.
Baş ağrısının başka sebepleri de var
Sabah baş ağrısı her zaman diş sıkmadan kaynaklanmaz. Yüksek tansiyon, uyku apnesi, migren, sinüzit ve bazı ilaçlar aynı tabloyu yaratabilir. Bu yüzden değerlendirme tek yönlü olmamalıdır.
Ayırt edici nokta, ağrıya çene bulgularının eşlik edip etmediğidir. Çene yorgunluğu, diş aşınması ve kaslarda hassasiyet varsa sıkma güçlü bir olasılıktır. Yoksa başka bir sebep aranmalıdır.
Evde uygulanabilecek adımlar
Gün içinde dişlerin temas hâlinde olmaması gerektiğini hatırlamak en etkili alışkanlıktır; dinlenme konumunda dişler ayrı, dudaklar kapalı, dil damaktadır. Bilgisayar başına ya da aynaya yapıştırılan küçük bir not bu farkındalığı kurar.
- Akşam kafein ve alkolü sınırlayın
- Yatmadan önce şakaklara ılık kompres uygulayın
- Sert ve uzun çiğnenen gıdaları bir süre azaltın
- Sakız çiğnemeyi bırakın; kası daha da yorar
- Uyku düzenini istikrarlı hâle getirin
Ne zaman hekime gitmeli?
Sabah baş ağrısı haftada birkaç kez tekrarlıyorsa, dişlerde görünür aşınma varsa, dolgular sık kırılıyorsa ya da çene ekleminde ağrı ve kısıtlılık gelişmişse muayene gerekir.
Erken dönemde plak ve alışkanlık düzenlemesiyle kontrol altına alınan bir tablo, geciktiğinde çok sayıda dişin restorasyonunu gerektiren bir duruma dönüşebilir. Kaybedilen mine geri gelmediği için burada zamanlama doğrudan maliyet demektir.
