Protez yapıştırıcısı bazı durumlarda faydalı, bazı durumlarda gerçek sorunu gizleyen bir çözümdür. Ne zaman kullanılır, ne zaman uyarı işareti sayılır?
Protez yapıştırıcısı sürekli kullanılması zorunlu bir ürün değildir. İyi oturan bir protez, hiçbir yapıştırıcı kullanılmadan da konuşurken ve yemek yerken yerinde durur. Yapıştırıcı, tutuculuğu zaten yeterli olan bir protezde güven hissi vermek için ince bir tabaka halinde kullanılabilir; ancak protez her gün giderek daha fazla yapıştırıcıya ihtiyaç duyuyorsa bu, uyum kaybının habercisidir ve ürünle değil hekim kontrolüyle çözülür.
Yapıştırıcı gerçekte ne yapar?
Yapıştırıcılar tükürükle temas ettiğinde şişen ve viskoz bir tabaka oluşturan maddelerden üretilir. Bu tabaka protez ile dişeti arasındaki mikroskobik boşlukları doldurur ve emiş etkisini artırır. Yani yapıştırıcı bir yapıştırıcıdan çok bir dolgu ve conta görevi görür. Boşluk küçükse mükemmel iş çıkarır; boşluk büyükse yalnızca birkaç saat idare eder ve gün içinde protez yeniden oynamaya başlar.
Hangi durumlarda kullanmak mantıklıdır?
- Alt tam protezlerde: alt çenede dil ve dudak hareketi tutuculuğu doğal olarak zorlaştırır, ince bir tabaka konforu artırır.
- Kemik erimesinin ileri olduğu, sırtın düzleştiği çenelerde.
- Ağız kuruluğu olan kişilerde, tükürük filmi yetersiz kaldığı için.
- Toplum içinde konuşma, sunum yapma veya uzun bir yemek gibi güven istenen özel durumlarda.
- Yeni protezin ilk haftalarında, hasta kendine güven kazanana kadar geçici olarak.
Hangi durumlarda uyarı işaretidir?
Yapıştırıcı, altta yatan bir uyumsuzluğu geçici olarak örter. Sorun örtüldükçe dokular zarar görmeye devam eder. Aşağıdaki durumlarda ürünü artırmak yerine muayene olmak gerekir.
- Miktar giderek artıyorsa; eskiden mercimek büyüklüğü yeterken şimdi tüp yarılanıyorsa.
- Yapıştırıcıya rağmen protez öğle saatlerinde gevşiyorsa.
- Altında yara, kızarıklık veya sürekli tekrarlayan aft benzeri lezyonlar oluşuyorsa.
- Protezi çıkardığınızda dişetinde derin iz kalıyorsa.
- Kötü koku ve tat değişikliği eşlik ediyorsa.
Doğru kullanım tekniği
- Protezi iyice temizleyip durulayın; eski yapıştırıcı kalıntısı üzerine yenisini sürmeyin.
- Protezin iç yüzeyini kâğıt havluyla kurulayın, nemli yüzeyde ürün tutmaz.
- Krem tipi üründen üç-dört küçük nokta bırakın; kenarlara taşacak kadar sürmeyin.
- Protezi yerleştirip on saniye boyunca sabit basınç uygulayın ve ısırın.
- Beş dakika kadar yeme içmeden bekleyin.
- Akşam protezi çıkardığınızda hem protezdeki hem dişetindeki kalıntıyı ılık suyla tamamen temizleyin.
Fazla kullanmanın zararları
Aşırı yapıştırıcı protezin oturma konumunu bozar. Kalın bir tabaka, protezle doku arasında yastık gibi davranır ve kapanış birkaç milimetre yükselir. Bu da çiğneme kuvvetinin belirli noktalara toplanmasına ve o bölgede kemik erimesinin hızlanmasına yol açar. Ayrıca kalıntı temizlenmediğinde mikroorganizmalar için besin ortamı oluşur; protez altı mantar enfeksiyonu ve kötü koku bu şekilde yerleşir. Çinko içeren eski nesil ürünlerin çok uzun süre yüksek miktarda kullanılması ise ayrı bir sağlık riski olarak tanımlanmıştır; bugün piyasadaki çoğu ürün çinkosuzdur, yine de etiketi okumak iyi bir alışkanlıktır.
Toz, krem ve şerit: hangisi seçilmeli?
Yapıştırıcılar üç ana formda bulunur. Krem tipi ürünler en yaygın olanıdır; kontrollü miktarda uygulanabilir ve tutuculuğu en uzun süre koruyanlar bu gruptadır, ancak fazla sürüldüğünde kenarlardan taşarak ağız içinde rahatsızlık verir. Toz formundaki ürünler ince ve eşit bir tabaka oluşturduğu için kapanışı en az etkileyen seçenektir; buna karşılık etki süresi genellikle daha kısadır ve ağız kuruluğu olan kişilerde yeterli sonuç vermeyebilir. Şerit ya da yastıkçık formundaki ürünler ise miktarı kendiliğinden sınırlandırdıkları için aşırı kullanımı önler, fakat protezin iç yüzeyine tam uymadıklarında bölgesel basınç oluşturabilirler. Hangi formun uygun olduğu, protezinizin tutuculuk düzeyine ve tükürük miktarınıza göre hekiminizle birlikte belirlenmelidir.
Yapıştırıcı yerine kalıcı çözümler
Protezin gevşemesinin en sık nedeni, dişsiz çene kemiğinin yıllar içinde incelmesidir. Bu kaçınılmaz bir süreçtir ama sonuçları yönetilebilir. Hekiminiz protezin iç yüzeyini yeni doku şekline göre yenileyebilir; buna besleme denir ve genellikle birkaç yılda bir gerekir. Kaide bütünlüğünü kaybetmişse protezin yenilenmesi gündeme gelir.
- Besleme (rebazaj): protezin iç yüzeyinin dokuya yeniden uyarlanması.
- Protezin yenilenmesi: kaide ve dişler yıprandığında.
- İmplant destekli protez: iki ya da dört implantla protezin düğmelenmesi.
- Sabit çözümler: uygun vakalarda sabit diş seçenekleri.
Özetle yapıştırıcı, doğru seçilmiş ve düzgün oturan bir protezin yardımcısıdır; kötü oturan bir protezin tedavisi değildir. Protezinizin tutuculuğunda değişiklik fark ettiğinizde ürünü artırmak yerine kontrol randevusu almak, hem dişeti sağlığınızı hem de çene kemiğinizi korur. Diş protezi kontrolleri ve besleme işlemleri için Muratpaşa'daki kliniğimize başvurabilirsiniz.
