Panoramik film tüm çeneyi tek karede gösterir, periapikal film tek bölgeyi ayrıntılı gösterir. Hangi durumda hangisi çekilir, hangisi neyi kaçırır?
Panoramik röntgen tüm üst ve alt çeneyi, çene eklemlerini ve sinüs tabanını tek bir görüntüde toplar; genel tarama filmidir. Periapikal röntgen ise iki üç dişi ve o dişlerin kök uçlarını, çevresindeki kemiği ayrıntılı biçimde gösteren küçük bir filmdir. Biri haritadır, diğeri o haritadaki tek sokağın yakın çekimi. Bu yüzden çoğu zaman biri diğerinin yerini tutmaz; hekim ikisini farklı sorular için ister.
Panoramik film neyi iyi gösterir?
Gömülü yirmi yaş dişlerinin konumu, çene kemiğindeki kist ve benzeri geniş lezyonlar, kırık şüphesi, çene eklemi bölgesi, sürmemiş dişlerin varlığı ve implant planlamasında kemiğin genel yüksekliği panoramik filmde değerlendirilir. Çocuklarda sürekli dişlerin sürme sırasını görmek için de tercih edilir. Cihaz başınızın etrafında yavaşça döner, çekim yaklaşık yirmi saniye sürer ve ağzın içine film yerleştirilmez.
Periapikal film neyi iyi gösterir?
Dişin kök ucundaki iltihabi değişiklik, kanal dolgusunun uzunluğu ve yoğunluğu, kök kırığı şüphesi, dolgu altındaki çürük ve diş ile kemik arasındaki ince aralık periapikal filmde görülür. Kanal tedavisi sırasında eğe uzunluğunu kontrol etmek ya da tedavi bittikten sonra sonucu belgelemek için bu film kullanılır. Çözünürlüğü panoramikten yüksektir, çünkü film dişin hemen arkasındadır ve görüntü daha az büyütme hatası taşır.
Aralarındaki temel farklar
- Kapsam: panoramik iki çeneyi birden, periapikal iki üç dişi gösterir.
- Ayrıntı: küçük çürükler ve ince kök çizgileri periapikal filmde daha net görünür.
- Yerleşim: panoramikte film ağız dışındadır, periapikalde ağız içine küçük bir sensör ya da film yerleştirilir.
- Kullanım amacı: panoramik genel tarama ve cerrahi planlama, periapikal tek dişin takibi içindir.
- Bindirme: panoramikte ön bölgede omurga ve karşı çene gölgeleri görüntüyü zorlaştırabilir.
Neden bazen ikisi birden istenir?
Ağrının kaynağı belli değilse hekim önce panoramik filmle geniş resme bakar; şüpheyi bir bölgeye indirdikten sonra o bölgenin periapikal filmini ister. Örneğin yirmilik diş ağrısı varsa dişin kanala ve komşu köke olan yakınlığı panoramikte, ağrıya yol açan çürüğün derinliği ise periapikalde değerlendirilir. Diş eti hastalığında kemik seviyesini ölçmek için ise ağzın farklı bölgelerinden alınan bir dizi küçük film kullanılır; diş eti tedavisi planlaması çoğu zaman bu seri üzerinden yapılır.
Radyasyon konusu
Diş röntgenlerinde kullanılan doz düşüktür ve dijital sensörler film döneminden daha az ışın gerektirir. Yine de her görüntü bir gerekçeyle çekilir; hekim sizden bir film istediğinde bunun tedaviyi nasıl değiştireceğini sorabilirsiniz. Kurşun önlük ve tiroit koruyucusu kullanılır. Hamilelik durumunuzu mutlaka söyleyin; acil bir gerekçe yoksa görüntüleme ertelenebilir ya da korunma önlemleri artırılır.
Filmin kalitesi neden önemli?
Hasta çekim sırasında hareket ederse ya da çenesini doğru konumda tutamazsa panoramik görüntü bulanıklaşır ve kökler olduğundan farklı görünür. Periapikal filmde ise sensör dişe paralel yerleştirilmezse kök uzun ya da kısa görünür; bu da kanal boyunun yanlış okunmasına yol açabilir. Bu nedenle çekim sırasında verilen ısırma ve durma talimatları küçük ayrıntılar gibi görünse de doğru teşhisin parçasıdır.
Isırma filmi ve diğer türler
Bu iki filmin dışında, arka dişlerin yan yüzeylerindeki çürükleri göstermek için kullanılan ısırma filmi vardır. Hasta küçük bir kartonu ısırır ve üst ile alt dişlerin taçları aynı görüntüde yer alır; dişler arasındaki temas noktasında başlayan ve gözle görülmeyen çürükler en net biçimde bu filmde ayırt edilir. Çocuklarda süt azıları arasındaki çürüğü erken yakalamak için de sık kullanılır. Üç boyutlu görüntüleme ise ayrı bir kategoridir ve yalnızca iki boyutlu filmlerin cevaplayamadığı sorularda istenir. Yani diş hekimliğinde tek bir standart film yoktur; her görüntü belirli bir soruyu cevaplamak üzere seçilir.
Eski filmleriniz neden işe yarar?
Bir kök ucundaki gölgenin yeni mi oluştuğu yoksa yıllardır aynı boyutta mı durduğu, ancak eski bir filmle karşılaştırıldığında anlaşılır. Aynı şekilde kemik seviyesindeki kayıp yavaş mı ilerliyor, hızlı mı, bunu tek bir görüntü söylemez. Bu nedenle kliniğe giderken elinizdeki önceki röntgenleri dijital olarak götürmeniz hem gereksiz tekrar çekimi azaltır hem de teşhisin doğruluğunu artırır. Görüntülerin çekim tarihini de not etmeniz faydalıdır.
Özetle panoramik film soruyu daraltır, periapikal film cevabı netleştirir. Hangi görüntünün gerektiğine muayene bulgularına göre karar verilir ve önceki filmleriniz varsa yanınızda getirmeniz karşılaştırma imkânı sağlar. Kliniğimiz Muratpaşa'dadır ve yedi gün yirmi dört saat hizmet verir.
