Ortodontik tedavi süresi vakanın karmaşıklığı kadar randevu düzenine, aparey kullanımına ve kopan braketlere de bağlıdır. Süreyi uzatan etkenlerin çoğu yönetilebilir.
Ortodontik tedavinin süresi, dişlerin ne kadar hareket etmesi gerektiğine göre planlanır; ancak gerçekleşen süre çoğu zaman plandan uzun olur. Bunun nedeni genellikle beklenmedik bir tıbbi durum değil, sürecin işleyişini aksatan küçük ama tekrar eden etkenlerdir: kaçırılan randevular, kopan braketler, eksik kullanılan lastikler. Süreyi belirleyen etkenlerin büyük bölümü hasta ile hekimin birlikte yönetebileceği başlıklardır.
Diş hareketi biyolojik bir süreçtir
Diş, kemiğin içinde bir bağ dokusuyla asılı durur. Uygulanan kuvvet, dişin gittiği yöndeki kemiğin eritilmesini ve arkasında yeni kemik yapılmasını tetikler. Bu yeniden şekillenme hücresel bir süreçtir ve kendi hızı vardır. Kuvveti artırmak hareketi hızlandırmaz; aksine aşırı kuvvet dokuyu sıkıştırarak hareketi durdurabilir ve kök yüzeyinde istenmeyen etkilere yol açabilir. Bu nedenle ortodontide hedef en güçlü kuvvet değil, sürekli ve ölçülü kuvvettir.
Süreyi uzatan en yaygın nedenler
- Randevuların düzenli aralıklarla yapılmaması; tel her seansta aktive edilmezse hareket durur
- Braket veya bandın kopması ve bunun hemen bildirilmemesi
- Elastik lastiklerin önerilen süre boyunca takılmaması
- Şeffaf plakların günde yeterli saat kullanılmaması
- Diş eti iltihabı nedeniyle tedaviye ara verilmesi
- Sert ve yapışkan gıdalarla apareyin sık zarar görmesi
Kopan braket neden bu kadar önemli?
Ortodontik tedavide tüm dişler birbirine bağlı bir sistem gibi çalışır. Bir braket koptuğunda o diş sistemden çıkar ve kendi konumuna geri dönmeye başlar. Aynı zamanda komşu dişlerin hareketi de planlanandan farklı seyreder. Kopma birkaç gün içinde giderilirse etki sınırlı kalır, ancak bir sonraki randevuya kadar beklenirse haftalar kaybedilir. Tel batması, braket kopması gibi durumlarda ortodontik tel batması için hızlı çözüm almak, tedavi takvimini korumanın en pratik yoludur.
Vakanın kendisinden kaynaklanan etkenler
Bazı vakalar doğası gereği uzundur. Çekimli tedavilerde büyük boşlukların kapatılması gerekir ve bu, milimetre milimetre ilerleyen bir süreçtir. Gömülü bir dişin cerrahi olarak açılıp kemer içine getirilmesi aylar alabilir. Çene ilişkisinin değiştirildiği vakalarda büyümenin izlenmesi zaman ister. Yetişkinlerde kemik yoğunluğu ve önceki dolgu, kron gibi restorasyonlar da planı etkiler. Bu etkenler hastanın kontrolünde değildir, ancak tedavi başlangıcında gerçekçi bir süre öngörüsü olarak paylaşılabilir.
Tedavi hızlandırılabilir mi?
Diş hareketinin hızını artırmayı hedefleyen çeşitli yaklaşımlar bulunsa da bunların hiçbiri temel biyolojik süreci ortadan kaldırmaz. Kemiğin yeniden şekillenmesi belirli bir hızda ilerler ve bu hız kişiden kişiye değişir. Genç hastalarda kemik yanıtı genellikle daha hızlıdır; yetişkinlerde aynı hareket daha uzun sürebilir. Süreyi kısaltmanın en güvenilir yolu, sürecin hiç kesintiye uğramamasıdır. Planlanan her randevunun zamanında yapıldığı, apareyin zarar görmediği ve hijyenin korunduğu bir tedavi, ek hiçbir yönteme gerek kalmadan öngörülen sürede tamamlanır.
Sondaki ince ayar aşaması neden atlanamaz?
Tedavinin son bölümü, dişlerin kapanışta birbirine tam oturmasını sağlayan ince ayar aşamasıdır. Dışarıdan bakıldığında dişler artık düzgün göründüğü için bu aşama gereksiz gibi algılanabilir ve hastalar erken bitirmek isteyebilir. Oysa kapanış tam oturmadan tedavi sonlandırıldığında hem çiğneme kuvvetleri dengesiz dağılır hem de dişlerin eski konumlarına dönme eğilimi artar. Bu aşamada elastik lastiklerin düzenli kullanılması, sürenin gereksiz yere uzamaması açısından belirleyicidir.
Tedavi planı çıkarıldığında verilen süre bir öngörüdür ve ilerleyen aylarda kontrol seanslarında güncellenir. Beklenenden uzun sürdüğü hissedilen bir tedavide en doğru yaklaşım, nedenini hekimle birlikte gözden geçirmektir.
Süreyi kısaltmak için yapılabilecekler
- Randevulara verilen aralıklarda gitmek ve seans atlamamak
- Aparey kopmasını aynı hafta içinde bildirmek
- Lastik ve plak kullanım süresine harfiyen uymak
- Diş eti sağlığını korumak; iltihap tedaviyi doğrudan yavaşlatır
- Sert kabuklu yiyecekleri, buz ve sakızı tedavi boyunca bırakmak
Tedavi süresi konusunda en gerçekçi bilgi, tedavi planı çıkarıldıktan sonra hekiminizden alınandır; ilerleyen aylarda bu öngörü kontrol seanslarında güncellenir. Ortodontik tedavi sürecinde oluşan aksaklıklarda beklemek yerine hemen destek almak süreyi kısaltır. Muratpaşa'daki kliniğimizde ortodontik acil müdahaleler dahil olmak üzere yedi gün yirmi dört saat hizmet verilmektedir.
