Uyuşmanın yetersiz kalmasının en sık nedeni iltihaplı dokunun asidik ortamı, anatomik sinir farklılıkları ve yüksek kaygı düzeyidir. Çoğu durumda çözülebilir bir sorundur.
Anestezi yapıldığı halde ağrı hissedilmesi, hastanın "bende anestezi tutmuyor" diye tanımladığı durumdur ve genellikle kişisel bir özellik değil, çözülebilir bir teknik ya da biyolojik nedendir. En sık karşılaşılan neden, uyuşturulmak istenen bölgedeki dokunun iltihaplı olmasıdır. İkinci sırada sinirin beklenen yerden farklı seyretmesi, üçüncü sırada ise kaygı düzeyinin yüksekliği gelir.
İltihap anestezi etkisini neden azaltır?
Lokal anestezik maddeler sinir hücresine girebilmek için ortamın belirli bir asit-baz dengesinde olmasını gerektirir. İltihaplı dokuda ortam asidik hale gelir ve ilacın sinir zarından geçebilen formu azalır. Ayrıca iltihaplı bölgede kan akımı artmıştır, bu da ilacın bölgeden hızla uzaklaşmasına yol açar. Bunun üstüne iltihaplı sinir liflerinin uyarılma eşiği düşer; yani sinir daha kolay ateşlenir hale gelir. Üç etken bir araya gelince aynı doz, sağlıklı bir dişte sağladığı uyuşmayı sağlayamaz.
Pratik sonucu şudur: ağrıyı günlerce erteleyip apse geliştikten sonra gelmek, anestezinin işini zorlaştırır. Erken gelen hastada uyuşma daha kolay elde edilir. Bu, tedaviyi geciktirmemenin en somut nedenlerinden biridir.
Anatomik nedenler
Alt çene azı dişleri, üst çeneye göre uyuşturulması daha zor bölgedir; çünkü alt çene kemiği yoğundur ve ilacın diş köküne difüzyonla ulaşması güçtür. Bu bölgede sinire yakın bir noktaya blok anestezi yapılır ve sinirin seyri kişiden kişiye değişebilir. Ek olarak bazı kişilerde ek sinir dalları dişe duyu taşır. Bu durumlarda hekim farklı bir teknik seçer: ek blok, dişin bağ dokusuna yapılan tamamlayıcı enjeksiyon ya da doğrudan diş içine uygulama gibi seçenekler vardır.
Anestezinin tutmasını zorlaştıran diğer etkenler
- Yoğun kaygı: ağrı algısı yükselir, hasta basıncı bile ağrı olarak yorumlayabilir.
- Randevuya aç gelmek ve uykusuz olmak: ağrı eşiğini düşürür.
- Anestezinin etkisini göstermesi için yeterince beklememek; özellikle blok anestezide birkaç dakika gerekir.
- Yakın zamanda alınmış yüksek doz ağrı kesiciler ve düzenli kullanılan bazı ilaçlar; hekiminize ilaç listenizi bildirin.
- Alkol ve bazı kronik durumların ağrı algısını değiştirmesi.
Anestezi tutmadı mı, yoksa yanlış yorumlanan bir his mi?
Uyuşma tam sağlandığında bile hasta basınç ve titreşim hissetmeye devam eder; bunlar farklı sinir liflerinin taşıdığı duyulardır ve lokal anestezik bunları tamamen ortadan kaldırmaz. Kaygı düzeyi yüksek olan kişilerde bu basınç hissi kolaylıkla ağrı olarak yorumlanabilir. Bu ayrımı yapmak önemlidir: gerçek ağrı keskin ve sivri hissedilirken, basınç künt ve itilme tarzındadır. Hekiminize hissettiğinizi tarif etmeniz, doğru müdahaleyi seçmesini sağlar.
Bir diğer sık karışan durum, uyuşmanın yayılma alanıdır. Alt çeneye yapılan blok anestezide dudak ve dilin uyuşması, dişin de uyuştuğu anlamına gelmez. Dudağın uyuşmasıyla dişin uyuşması arasında birkaç dakikalık bir fark olabilir. Bu yüzden işlem başlamadan önce hekim dişe soğuk uygulama gibi basit bir kontrol yapabilir.
Hasta olarak ne yapmalısınız?
İşlem başlamadan önce hekiminize "daha önce anestezinin zor tuttuğu oldu" bilgisini verin. Bu tek cümle, hekimin baştan farklı bir teknik veya ek doz planlamasını sağlar. İşlem sırasında ağrı hissederseniz elinizi kaldırın; dayanmaya çalışmak kas gerginliğini ve kaygıyı artırdığı için ağrıyı daha da belirginleştirir. Uyuşmanın tam oturması için gereken birkaç dakikayı beklemek de önemlidir.
Anestezi sırasında kalbin hızlandığını hissetmek de sık sorulan bir konudur. Bu his genellikle geçicidir ve kısa sürede kendiliğinden geçer. Yine de çarpıntı, tansiyon ya da tiroit ile ilgili bilinen bir durumunuz varsa bunu işlem öncesinde mutlaka paylaşın; kullanılacak solüsyonun içeriği buna göre seçilebilir.
Uyuşma sonrası dikkat edilmesi gerekenler
Uyuşukluk genellikle birkaç saat sürer. Bu süre içinde sıcak içecekten kaçının, dudak ve yanağınızı ısırmamaya dikkat edin. Özellikle çocuklarda dudak ısırma sık görülen ve önlenebilir bir sorundur, refakatçinin uyarması gerekir.
Uyuşma güçlüğü, tedavinin yapılamayacağı anlamına gelmez; teknik değiştirilerek çözülür. Şiddetli ağrıyla gelinen diş apsesi durumlarında öncelikle iltihabın boşaltılması gerekebilir. Kanal tedavisi ve gerektiğinde acil diş çekimi hakkında ayrıntılı bilgi için ilgili sayfalarımıza bakabilirsiniz.
