Kompozit dolgunun ömrü malzemeden çok uygulama koşullarına, dolgunun büyüklüğüne ve hastanın ağız bakımı ile diş sıkma alışkanlığına bağlıdır.
Kompozit dolgunun ne kadar dayanacağı tek bir sayıyla söylenemez, çünkü ömrü belirleyen şey malzemenin markası değil, uygulandığı koşullardır. Aynı malzeme, küçük bir kavitede kuru bir çalışma alanında uygulandığında yıllarca sorunsuz kalabilirken, geniş bir kavitede tükürük kontrolü sağlanamadan yapıldığında kısa sürede kenarından sızdırmaya başlar. Bu yazıda dolgunun ömrünü gerçekten belirleyen etkenleri sıralıyoruz.
1. Nem kontrolü: en kritik faktör
Kompozit, diş dokusuna kimyasal bir bağlanma süreciyle tutunur. Bu bağlanma yüzeyin tam olarak kuru ve temiz olmasını gerektirir. Uygulama sırasında tükürük, kan veya nefesle gelen nem bağlanma yüzeyine ulaşırsa bağ zayıflar. Zayıf bağ ilk günlerde belli olmaz; aylar içinde kenar sızıntısı, renklenme ve dolgu altında yeni çürük olarak ortaya çıkar. Bu yüzden dolgu sırasında dişin lastik örtüyle veya uygun tükürük emicilerle izole edilmesi, kullanılan malzemenin kalitesinden daha belirleyicidir.
2. Kavitenin büyüklüğü ve konumu
Dolgu ne kadar büyükse, kompozitin taşıması gereken yük o kadar artar ve tutunacağı sağlam doku o kadar azalır. Özellikle iki yüzeyi birden kaplayan, diş aralarına uzanan dolgularda kenar kırılmaları daha sık görülür. Dişin arka bölgede olması da yükü artırır. Kayıp belirli bir sınırı geçtiğinde dolgu yerine inley, onley ya da kron gibi laboratuvarda üretilen bir restorasyon daha mantıklı hale gelir.
3. Çiğneme kuvvetleri ve diş sıkma
Gece diş sıkan veya gıcırdatan hastalarda dolgu kenarlarında mikro kırıklar daha hızlı oluşur. Bu hastalarda gece plağı kullanmak, hem dolguların hem de doğal dişlerin ömrünü uzatan en pratik önlemdir. Sert şeyler kırma, buz çiğneme, kalem ısırma gibi alışkanlıklar da dolgu kenarını yorar.
- Dolgu yapıldıktan sonra kompozit anında sertleşir, yeme için beklemek gerekmez.
- Kahve, çay ve sigara kompozit yüzeyini zamanla renklendirir; renklenme genellikle cilalamayla azaltılabilir.
- Diş ipi kullanmayan hastalarda dolgunun diş arasına bakan kenarında yeniden çürük riski yüksektir.
- Dolgu kenarında takılma hissi varsa cila ile düzeltilmelidir; pürüzlü yüzey plak tutar.
- Isırma sırasında yeni bir yükseklik hissediliyorsa ayarlanması gerekir, kendiliğinden aşınmasını beklemeyin.
4. Ağız bakımı ve beslenme düzeni
Kompozit dolgunun kendisi çürümez ama dolgu ile diş arasındaki sınır hattı çürüyebilir. Gün içinde sık aralıklarla şekerli veya asitli bir şey tüketmek, bu sınır hattını sürekli asit atağı altında bırakır. Dolgunun ömrünü uzatmanın en sıradan ama en etkili yolu, günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalamak ve diş arası temizliğini ihmal etmemektir.
5. Uygulamanın katmanlar halinde yapılması
Kompozit sertleşirken çok küçük bir miktar büzülür. Bu büzülme, malzeme tek seferde kalın bir blok halinde yerleştirilirse dolgu ile diş arasındaki bağ hattını zorlar ve zamanla kenar açıklığına yol açar. Bu nedenle kompozit ince katmanlar halinde yerleştirilir ve her katman ayrı ayrı sertleştirilir. Kısa sürede biten bir dolgu her zaman iyi haber değildir; işlemin katmanlı yapılması için gereken süre dolgunun ömrüne doğrudan yansır.
Dolgu sonrası hassasiyet normal mi?
Yeni yapılan bir dolguda soğuğa karşı birkaç gün süren hafif hassasiyet olağandır ve genellikle kendiliğinden azalır. Buna karşılık ısırınca gelen keskin bir ağrı çoğu zaman dolgunun kapanışta biraz yüksek kalmasından kaynaklanır ve basit bir aşındırmayla kısa sürede düzelir; kendiliğinden aşınmasını beklemek gereksiz bir rahatsızlık dönemine yol açar. Hassasiyet haftalar boyunca artarak devam ediyorsa ya da kendiliğinden zonklama başladıysa değerlendirme gerekir.
Dolgu ne zaman yenilenmeli?
Her renklenme yenileme gerektirmez. Sadece yüzeysel bir boyanma varsa cilalamak yeterli olabilir. Yenileme kararı; kenarda gerçek bir açıklık, dolgu altında görülen çürük, kırık bir kenar ya da geçmeyen hassasiyet varsa verilir. Gereksiz yere yenilenen her dolguda bir miktar sağlam doku daha kaybedildiği için, sorun yokken dolguya dokunmamak dişin uzun vadeli çıkarınadır.
Dolgunuz kırıldıysa veya düştüyse dişi açıkta bırakmayın; keskin kenar dile zarar verebilir ve açıkta kalan doku hızla hassaslaşır. Diş dolgusu seçenekleri, estetik amaçlı kompozit bonding uygulamaları ve düşen dolgu durumunda yapılması gerekenler için ilgili sayfalarımıza göz atabilirsiniz.
