Her gömülü yirmi yaş dişi çekilmez. Karar; tekrarlayan enfeksiyon, komşu dişe verdiği zarar, çürük riski ve kist gibi bulguların varlığına göre verilir.
Hayır, her gömülü yirmi yaş dişi çekilmez. Hiçbir belirti vermeyen, komşu dişe baskı yapmayan ve temizlenebilir konumda olan bir yirmi yaş dişi düzenli kontrolle takip edilebilir. Çekim kararı, dişin gömülü olmasından değil, o dişin bir sorun çıkarıyor ya da yakın gelecekte çıkaracak olmasından doğar.
Gömülülük ne demek?
Yirmi yaş dişleri genellikle geç dönemde sürer ve çene arkasında yeterli yer bulunamadığında kısmen ya da tamamen kemik ile diş etinin altında kalır. Tamamen kemik içinde kalan ve ağızla bağlantısı olmayan dişler çoğu zaman sessizdir. Asıl sorun kısmen sürmüş dişlerde ortaya çıkar: diş etinin altında kalan bölüm ile ağız arasında temizlenemeyen bir cep oluşur, bakteriler burada birikir ve tekrarlayan iltihaplanmalar başlar.
Çekimi gerektiren tipik bulgular
- Tekrarlayan diş eti iltihabı, bölgede şişlik, kötü koku ve ağız açmada zorlanma.
- Yirmi yaş dişinin kendisinde ya da önündeki azı dişinde temizlenemeyen yüzeyde çürük gelişmesi.
- Dişin öne doğru yatarak komşu dişin köküne baskı yapması ya da kök erimesine yol açması.
- Röntgende dişin etrafında kist benzeri bir oluşum görülmesi.
- Ortodontik veya protetik plan gereği bölgenin boşaltılmasının gerekmesi.
İşlemin zamanlaması da kararın bir parçasıdır. Genç yaşlarda kök gelişimi tamamlanmadığı için çekim genellikle daha kolay seyreder ve iyileşme daha hızlı olur. İleri yaşta kemik yoğunluğu arttığı ve kökler tam şekillendiği için işlem uzayabilir. Bu nedenle çekim gerektiren bir bulgu varsa yıllarca ertelemek, işlemi kolaylaştırmaz.
Takip edilebilecek durumlar
Hiçbir belirti vermeyen, tam gömülü ve komşu dişle ilişkisi sorunsuz görünen dişlerde bekleyip izlemek makul bir seçenektir. Bu durumda hastadan istenen tek şey düzenli kontroldür; çünkü sessiz bir diş yıllar içinde konum değiştirebilir ya da çevresinde bir oluşum gelişebilir. Ayrıca kısmen sürmüş olsa bile iyi temizlenebilen ve karşıtıyla düzgün kapanan bir yirmi yaş dişi işlevsel olarak korunabilir.
Yirmi yaş dişi diğer dişleri çarpıtır mı?
Ön dişlerdeki çapraşıklığın tek sorumlusunun yirmi yaş dişleri olduğu yaygın bir inanıştır, ancak bu ilişki göründüğü kadar basit değildir. Ön bölgedeki çapraşıklık, yirmi yaş dişleri hiç olmayan kişilerde de yaşla birlikte gelişebilir; çenenin büyüme yönü, dudak ve dil kuvvetleri ile diş boyutları da rol oynar. Bu nedenle sırf ileride ön dişler çapraşır düşüncesiyle rutin çekim yapılması yerine, her hastanın kendi bulgularına bakılır.
Buna karşılık ortodontik tedavi görmüş ve pekiştirme dönemine geçmiş bir hastada, gömülü yirmi yaş dişinin konumu ortodontistin planına göre değerlendirilir. Burada karar tek bir kurala değil, tedavi planının bütününe bağlıdır.
Çekim nasıl planlanır?
Cerrahi öncesinde dişin konumu, kök şekli ve alt çenede sinir kanalına yakınlığı görüntüleme ile değerlendirilir. Bu değerlendirme işlemin süresini ve olası riskleri belirler. İşlem lokal anestezi altında yapılır; diş etine küçük bir kesi yapılır, gerekirse dişin üzerindeki kemikten az miktarda alınır ve diş bölünerek parçalar halinde çıkarılabilir. Diş bölmek zorluk göstergesi değil, kemiği ve komşu dokuyu korumak için tercih edilen bir yöntemdir.
Alt çenede işlem planlanırken dişin köklerinin alt çene sinir kanalına yakınlığı ayrıca değerlendirilir. Yakınlık belirginse üç boyutlu görüntüleme istenebilir ve cerrahi teknik buna göre seçilir. Bu değerlendirme, işlem sonrası dudak ve çenede geçici his değişikliği riskini azaltmak için yapılır.
Sonrasında ne beklemeli?
İlk iki üç gün yanakta şişlik ve ağız açmada kısıtlılık beklenen bir seyirdir. İlk gün soğuk uygulama, başın yüksekte tutulması ve hekimin önerdiği ilaçların düzenli kullanılması iyileşmeyi kolaylaştırır. İlk 24 saat çalkalama ve emme hareketinden kaçınmak önemlidir; pıhtının yerinden oynaması ağrılı bir iyileşme sürecine yol açabilir. Sigara aynı nedenle en az birkaç gün bırakılmalıdır.
Şişlik üçüncü günden sonra artıyorsa, ateş yükseliyorsa ya da ağrı giderek şiddetleniyorsa kontrole gelinmelidir. Ani gelişen şiddetli ağrılarda yirmilik diş ağrısı sayfamızdaki ilk adımlar işinize yarayabilir. Cerrahi planlama hakkında ayrıntı için çene cerrahisi sayfamızı, tel tedavisiyle ilişkisi için ortodonti sayfamızı inceleyebilirsiniz.
