Gece diş sıkan kişilerin çoğu bunu bilmez. Uyanınca çene yorgunluğu, sabah baş ağrısı ve dişlerdeki düzleşme gibi belirtileri tanıyın.
Gece diş sıkan kişilerin çoğu bunu kendisi fark etmez, çünkü olay uyku sırasında ve bilinç dışı gerçekleşir. Belirtiler ise ağızda ve çene çevresinde açık izler bırakır. Aşağıdaki bulguları kendinizde tarayarak güçlü bir fikir edinebilirsiniz; kesin değerlendirme ise muayenede aşınma yüzeylerinin incelenmesiyle yapılır.
Kendinizde arayabileceğiniz belirtiler
- Sabah uyanınca çene kaslarında yorgunluk ya da gerginlik hissi
- Şakak bölgesinden başlayan sabah baş ağrısı
- Ağzı açarken çenede ses gelmesi ya da sınırlı açılma
- Ön dişlerin kesici kenarlarının düzleşmesi, boy olarak kısalması
- Arka dişlerin tepeciklerinin silinip yüzeyin düzleşmesi
- Diş minesinde ince çatlak çizgileri
- Sabahları artan diş hassasiyeti
- Dilin kenarında diş izleri, yanak içinde beyazımsı bir çizgi
- Dolgu ya da kaplamaların tekrar tekrar kırılması
Neden olur?
Bruksizmin tek bir nedeni yoktur. Stres ve kaygı en sık ilişkilendirilen etkendir; uyku kalitesindeki bozulmalar, bazı ilaçlar, kafein ve tütün kullanımı da katkı yapabilir. Kapanış uyumsuzlukları da rol oynayabilir; örneğin yüksek kalmış bir dolgu ya da eksik dişler nedeniyle çiğneme kuvvetlerinin dengesiz dağılması kas etkinliğini artırabilir. Genellikle birden fazla etken birlikte bulunur.
Neden önemsenmeli?
Çiğneme kasları çok güçlüdür ve uykuda bilinçli kontrol devrede olmadığı için uygulanan kuvvet gün içindekinden yüksek olabilir. Bu kuvvet yıllar içinde dişlerin sert dokusunu aşındırır. Aşınma ilerledikçe dentin açığa çıkar, hassasiyet başlar ve dişin boyu kısalır. Aynı kuvvet dolguların kenarlarını kırar, kaplama ve köprülerin ömrünü kısaltır. Diş eti çekilmesi ve çene ekleminde ağrı da tabloya eşlik edebilir.
Gece plağı ne işe yarar?
Koruyucu gece plağı, sıkmayı durdurmaz; kuvveti yayar ve dişler yerine plağın aşınmasını sağlar. Basit ama etkili bir korumadır. Ağız ölçüsü alınarak kişiye özel hazırlanır; hazır satılan yumuşak plaklar bazı kişilerde kas etkinliğini artırabildiği için değerlendirme sonrası karar verilmelidir. Plak düzenli kontrol edilmeli, aşınma durumuna göre yenilenmelidir.
Plak dışında neler yardımcı olur?
Akşam saatlerinde kafein ve tütünden uzak durmak, uyku düzenini korumak, gün içinde farkındalık geliştirerek dişleri temas ettirmemeyi öğrenmek faydalıdır. Dinlenme hâlinde üst ve alt dişler birbirine değmemelidir; birçok kişi gün boyunca farkında olmadan dişlerini kenetler. Çene kaslarına uygulanan ılık kompres ve gevşeme egzersizleri kas ağrısını azaltabilir.
Gündüz sıkma ile gece sıkma farkı
İki tablo aynı değildir. Gündüz sıkma çoğunlukla dişleri temas hâlinde tutmak ve çeneyi kasmak şeklinde görülür; kişi dikkatini verdiğinde fark edebilir ve durdurabilir. Gece görülen biçim ise uyku sırasında ortaya çıkan ritmik kas etkinliğidir; farkındalıkla kontrol edilemez. Bu yüzden gündüz için farkındalık çalışmaları, gece için mekanik koruma öne çıkar. Birçok kişide ikisi bir arada bulunur ve plan buna göre kurulur.
Çene ekleminde ne olur?
Sürekli kasılma, çene eklemini ve çevresindeki kasları yorar. Ağzı açarken ses gelmesi, sabahları açmakta zorlanmak, kulak önünde ağrı ve şakak bölgesine yayılan gerginlik bu yorgunluğun belirtileridir. Eklem sesi tek başına her zaman tedavi gerektirmez, ancak ağrı, kilitlenme ya da açılmada belirgin kısıtlanma eşlik ediyorsa değerlendirme yapılmalıdır. Kas kaynaklı şikâyetler çoğunlukla koruyucu plak ve alışkanlık düzenlemesiyle geriler.
Yakınlarınız fark edebilir
Gıcırdatma sesi çoğu zaman kişinin kendisi tarafından değil, aynı odada uyuyan biri tarafından duyulur. Bu nedenle belirtileri sorgularken çevredeki kişilerin gözlemi değerlidir. Ses duyulmuyor olması ise sıkma olmadığı anlamına gelmez; sessiz kenetlenme biçiminde ilerleyen ve yalnızca aşınma izleriyle anlaşılan bir tablo da sık görülür.
Aşınmış dişler için ne yapılır?
Aşınma sınırlıysa öncelik koruma ve takiptir. Belirgin madde kaybı oluşmuşsa kaybedilen yüzey uygun malzemelerle geri kazandırılır; küçük kayıplarda kompozit uygulamaları, daha ileri durumlarda ise kaplama seçenekleri değerlendirilir. Bu tür bir planlamada zirkonyum kron gibi seçenekler ağızdaki kuvvet dağılımı gözetilerek konuşulur. Yapılan restorasyonların korunması için gece plağı kullanımı sürdürülür.
Kapanışta eksik diş kaynaklı bir dengesizlik varsa bu da ayrıca ele alınır; boşlukların diş köprüsü ya da başka yöntemlerle tamamlanması yükün dağılmasına katkı sağlar. Kliniğimiz Muratpaşa'dadır ve 7 gün 24 saat açıktır.
