Birden çok sorunu olan bir ağızda tedaviye nereden başlanır? Acil aşamadan estetik aşamaya kadar tedavi sıralamasının mantığını açıklıyoruz.
Diş tedavisinde sıralama rastgele değildir: önce ağrı ve enfeksiyon giderilir, sonra hastalığın ilerlemesi durdurulur, ardından eksikler tamamlanır ve en sonda estetik düzenlemeler yapılır. Bu sıra, her aşamanın bir sonrakinin zeminini hazırlaması ilkesine dayanır. Sağlıklı olmayan bir diş etinin üstüne kaplama yapmak ya da çürükler durdurulmadan beyazlatmaya geçmek, sonucu baştan kısıtlar.
Birinci aşama: acil ve ağrı kontrolü
Plan ne kadar kapsamlı olursa olsun, ağrı ve aktif enfeksiyon her zaman önce ele alınır. Bu aşamada apse boşaltılır, iltihaplı bir dişte kanal tedavisine başlanır, kurtarılamayacak bir diş çekilir ya da kırık bir diş geçici olarak kapatılır. Amaç, hastanın rahatlaması ve enfeksiyonun yayılmasının durdurulmasıdır. Bu aşamayı atlayıp doğrudan protetik planlamaya geçmek mümkün değildir.
İkinci aşama: hastalığı durdurmak
Ağrı geçtikten sonra sıra, hasarı üreten nedenin ortadan kaldırılmasına gelir. Bu aşamada yapılanlar şunlardır:
- Diş taşı temizliği ve diş eti iltihabının tedavisi
- Derin ceplerin varlığında kök yüzeyi düzleştirmesi
- Aktif çürüklerin temizlenip dolgularla kapatılması
- Fırçalama ve ara yüz temizliği alışkanlıklarının gözden geçirilmesi
- Gece diş sıkma varsa koruyucu plak planlanması
Diş eti sağlığının bu aşamada düzelmesi kritiktir; çünkü kanayan ve şişkin bir diş etinde alınan ölçü, kaplama sınırlarının yanlış konumlanmasına yol açar. Diş eti tedavisinin kapsamını diş eti tedavisi sayfamızda anlattık.
Üçüncü aşama: cerrahi ve iyileşme
Çekim, gömülü diş operasyonu, kemik grefti ya da implant yerleştirme bu aşamada yapılır. Cerrahi işlemler protetik aşamadan önce tamamlanır; çünkü sonrasında dokular yeniden şekillenir ve bu değişim protezin oturuşunu etkiler. İmplant yerleştirildikten sonra kemikle kaynaşması için beklenen süre de bu aşamanın parçasıdır.
Bekleme dönemi boş geçmez. Bu sürede geçici protezlerle çiğneme ve görünüm korunur, diğer çenedeki tedaviler sürdürülür. Böylece takvim gereksiz uzamaz.
Dördüncü aşama: eksiklerin tamamlanması
Diş eti sağlıklı ve cerrahi bölgeler iyileşmiş olduğunda protetik aşamaya geçilir. Burada kron, köprü, implant üstü protez veya hareketli protez planlanır. Ölçü alınır, prova yapılır, kapanış ilişkisi ayarlanır ve son yapıştırma gerçekleştirilir. Seçenekler arasındaki farkları diş köprüsü ve diş protezi sayfalarımızda karşılaştırdık.
Beşinci aşama: diş dizilimi ve estetik
Diş dizilimini değiştirmek gerekiyorsa ortodontik tedavi genellikle protetik aşamadan önce planlanır; çünkü dişlerin yeni konumu, yapılacak kaplamanın boyutunu ve şeklini belirler. Buna karşılık beyazlatma, bonding ve kompozit düzeltmeler en sona bırakılır. Beyazlatmanın sona bırakılmasının somut bir nedeni vardır: kaplama ve dolgu maddeleri beyazlatıcıdan etkilenmez, bu nedenle renk kararı doğal dişler açıldıktan sonra verilir.
Bu mantığı diş beyazlatma sayfamızda ayrıntılandırdık. Aynı gerekçeyle, ön bölgede kaplama düşünülüyorsa renk seçimi beyazlatma tamamlandıktan sonra yapılır.
Altıncı aşama: bakım ve kontrol
Tedavi bittiğinde plan sona ermez. Kontrol aralıkları, kişinin çürük ve diş eti riskine göre belirlenir. Bazı hastalarda altı ay uygun olurken, diş eti hastalığı geçirmiş ya da çok sayıda restorasyonu olan kişilerde daha sık kontrol tercih edilir.
Sıralama bozulursa ne olur?
Aşamaların atlanması genellikle sonradan telafi gerektiren sorunlar üretir. İltihaplı bir diş etinin üzerine yapılan kaplamada kenar uyumu bozulur ve doku kısa sürede yeniden çekilir. Çürükler durdurulmadan yapılan beyazlatmada hassasiyet beklenenden fazla olur. Kapanış ilişkisi düzeltilmeden yapılan bir protezde ise yük dağılımı bozulur ve restorasyon erken yıpranır.
Bu nedenle plan, hastanın önceliğine göre esnetilebilir ama sırası tamamen ters çevrilemez. Bir aşamanın öne alınması gerekiyorsa, o ihtiyaç çoğunlukla geçici bir çözümle karşılanır ve kalıcı işlem kendi sırasında yapılır. Hangi işlemin geçici, hangisinin kalıcı olduğunu baştan bilmek süreci takip etmenizi kolaylaştırır.
Planın yazılı bir kopyasını istemek de yararlıdır; aşamaları tarihleriyle birlikte görmek, hangi adımın nerede olduğunu izlemenizi sağlar.
Sıralama değişebilir mi?
Değişebilir. Örneğin ön dişte kırık olan bir hastada estetik düzeltme, sosyal ve mesleki nedenlerle öne alınabilir; bu durumda geçici bir restorasyonla görünüm sağlanır ve asıl plan arkadan yürütülür. Aynı şekilde uzaktan gelen hastada takvim, tek ziyarette mümkün olan en çok işi tamamlayacak biçimde yeniden düzenlenir.
Önemli olan, sıralamanın gerekçesinin size açıklanmış olmasıdır. Hangi işlemin neden şimdi, hangisinin neden sonra yapıldığını bilmek, süreci takip etmenizi kolaylaştırır. Kliniğimiz Muratpaşa'dadır ve 7 gün 24 saat açıktır.
