Fırçalarken kanayan diş eti normal değildir; çoğu zaman iltihabın ilk işaretidir. Nedenleri, ne zaman ciddiye alınması gerektiği ve yapılabilecekler.
Diş eti kanaması, büyük çoğunlukla diş eti kenarında biriken bakteri plağının yol açtığı iltihabın ilk görünür işaretidir. Sağlıklı bir diş eti fırçalarken, diş ipi kullanırken ya da elma ısırırken kanamaz. Yani kanama bir fırçalama kazası değil, dokunun size verdiği bir uyarıdır. İyi haber şu: en erken evresinde tablo çoğunlukla geri döndürülebilir.
Kanamanın arkasındaki asıl mekanizma
Ağızda sürekli olarak yumuşak, yapışkan bir bakteri tabakası oluşur. Bu tabaka diş etinin hemen altındaki dar aralıkta birikmeye başladığında, vücut buraya kan hücresi gönderir ve bölgeyi savunmaya alır. Sonuç: dokuda ödem, kızarıklık ve damar geçirgenliğinde artış. Bu yüzden en ufak temasta kan gelir. Kanama aslında bir zayıflık değil, iltihabın görünür hâlidir.
Plak birkaç gün içinde tükürükteki minerallerle sertleşip diş taşına dönüşür. Diş taşı artık fırçayla çıkmaz ve yüzeyi pürüzlü olduğu için üzerine yeni plak toplar. Buradan sonra döngü kendi kendini besler; bu nedenle kanayan diş etlerinde tek başına daha sert fırçalamak işe yaramaz. Gerekli olan, taşın uzaklaştırılması ve ardından günlük bakımın düzeltilmesidir. Bu süreç diş eti tedavisi başlığı altında yürütülür.
Kanamaya katkı yapan diğer sebepler
- Diş ipi ya da arayüz fırçasının hiç kullanılmaması, çünkü fırça dişlerin yan yüzlerine ulaşamaz
- Yeni başlanan diş ipi alışkanlığı; ilk birkaç gün kanama görülebilir, doku düzeldikçe azalır
- Kanı sulandıran ilaçlar ve bazı kan hastalıkları
- Gebelik ve ergenlik gibi hormonal dönemler, dokunun plağa verdiği tepkiyi artırır
- Sigara kullanımı; damarları büzdüğü için kanamayı maskeler, hastalığı ise hızlandırır
- Kenarı taşkın dolgu, uyumsuz kaplama ya da kırık kenarlı diş gibi plak tutan bölgeler
- Kontrolsüz şeker hastalığı
Ne zaman ciddiye almak gerekir?
Birkaç günlük düzenli bakıma rağmen geçmeyen kanama, diş etinde çekilme, dişler arasında yeni boşluklar açılması, ısırırken hafif oynama hissi ve inatçı ağız kokusu birlikte görülüyorsa tablo yalnızca yüzeysel iltihabı aşmış olabilir. Bu aşamada iltihap, dişi çevreleyen kemiğe doğru ilerlemiş olabilir ve kemik kaybı kendiliğinden geri gelmez. Bu yüzden zaman kaybetmeden değerlendirme yaptırmak önemlidir.
Ani başlayan, durdurulamayan ya da diş çekimi sonrası beklenenden uzun süren kanamalar ayrı bir başlıktır. Bu durumlarda beklemek yerine acil diş eti kanaması değerlendirmesi yapılmalıdır; özellikle kan sulandırıcı kullanan kişilerde bölgenin görülmesi gerekir.
Evde yapabilecekleriniz
Kanayan bölgeyi fırçalamaktan kaçınmak en sık yapılan hatadır. Bölge temizlenmezse iltihap büyür ve kanama artar. Yumuşak kıllı bir fırçayla, diş eti kenarına 45 derece açıyla, bastırmadan ve küçük dairesel hareketlerle temizlik yapılmalıdır. Diş aralarının günde bir kez temizlenmesi ise kanamayı azaltmada en belirleyici alışkanlıktır.
Gargaralar destek olabilir ama mekanik temizliğin yerini tutmaz. Antiseptik gargaralar uzun süreli kullanımda diş yüzeyinde renklenme yapabildiği için süresiz kullanılmamalı, önerilen süre içinde bırakılmalıdır. Tuzlu su ise geçici rahatlama sağlar, iltihabın nedenini ortadan kaldırmaz.
Klinikte ne yapılır?
İlk adım genellikle diş taşı temizliğidir. Diş eti cebi derinleşmişse yüzey düzleştirme denilen daha ayrıntılı bir temizlik uygulanır ve kök yüzeyi pürüzsüz hâle getirilir. Bu işlemler sonrası diş eti sıkılaşır, rengi açılır ve kanama belirgin biçimde geriler. Plak tutan taşkın dolgu ya da uyumsuz kaplama varsa bunların da düzeltilmesi gerekir; kalıcı sonucu belirleyen ayrıntı çoğu zaman budur.
Sık karşılaşılan yanlış bilgiler
Birinci yanlış, kanayan bölgeyi dinlendirmek gerektiği düşüncesidir. Diş eti bir kas değildir; dinlenerek iyileşmez, temizlenerek iyileşir. İkinci yanlış, kanamanın vitamin eksikliğine bağlanmasıdır. Beslenme genel doku sağlığını elbette etkiler ama günlük hayatta karşılaşılan kanamaların büyük bölümünün doğrudan nedeni plak birikimidir ve vitamin takviyesi tek başına sonucu değiştirmez. Üçüncü yanlış ise kanamanın yaşla birlikte kaçınılmaz olduğu inancıdır; sağlıklı bir diş eti ileri yaşta da kanamaz.
Gebelik döneminde kanama
Gebelikte hormonal değişiklikler diş etinin plağa verdiği tepkiyi belirginleştirir. Aynı miktarda plak, gebelik öncesine göre daha fazla şişlik ve kanama yaratabilir. Bu dönemde bakımı gevşetmek yerine sıkılaştırmak gerekir; yumuşak fırça, günlük ara yüz temizliği ve klinik kontrolleri tabloyu büyük ölçüde kontrol altında tutar. Bulantı nedeniyle fırçalama zorlaşıyorsa daha küçük başlıklı bir fırça ve kokusuz macun tercih edilebilir.
Çocuklarda ve ergenlerde
Çocuklarda kanama çoğunlukla yetersiz fırçalamaya bağlıdır ve düzeltilmesi kolaydır. Ergenlik döneminde ise hormonal etki nedeniyle diş etleri daha kolay şişebilir; sabit tel tedavisi görüyorsa braket çevresinde birikim arttığı için tablo belirginleşir. Bu yaş grubunda arayüz fırçası ve düzenli kontroller belirleyicidir.
Diş eti kanaması küçük bir ayrıntı gibi görünür ama uzun vadede dişlerin dayanağını etkileyen bir sürecin başlangıcı olabilir. Kliniğimiz Muratpaşa'da yer alır ve 7 gün 24 saat hizmet verir; kanamanız geçmiyorsa değerlendirme için gün beklemeniz gerekmez.
