Diş apsesi kendiliğinden geçmez; şişlik inse bile enfeksiyon kaynağı dişte durur ve tedavi edilmezse tekrarlar. Nedenini ve ne yapılması gerektiğini açıklıyoruz.
Hayır, diş apsesi kendiliğinden geçmez. Şişlik birkaç gün içinde inebilir, ağrı azalabilir, hatta apse bir kanal bularak kendiliğinden boşalabilir. Bunların hiçbiri iyileşme değildir. Apseyi besleyen kaynak dişin içinde ya da kök ucundadır ve o kaynak ortadan kaldırılmadığı sürece enfeksiyon uyku moduna geçer, sonra yeniden alevlenir.
Apse aslında nedir?
Apse, vücudun bir enfeksiyonu sınırlamak için oluşturduğu iltihap birikimidir. Dişte bu genellikle iki yoldan başlar. Birincisi çürüğün ya da derin bir kırığın diş sinirine ulaşması, sinirin ölmesi ve bakterilerin kök ucundan çene kemiğine yayılmasıdır. İkincisi ise ileri diş eti hastalığında, diş ile diş eti arasındaki cepte biriken bakterilerin oluşturduğu tablodur. Her iki durumda da vücut, bakterileri bir kese içinde hapsetmeye çalışır.
Bu kese kemiğin içindeyken hasta yalnızca basınç ve zonklama hisseder. Kese kemiği aşıp yumuşak dokuya ulaştığında ise yanakta, göz altında ya da çene altında gözle görülür şişlik ortaya çıkar. Şişliğin büyüklüğü her zaman ciddiyetin ölçüsü değildir; küçük ama derin yerleşimli bir apse, geniş ama yüzeysel olandan daha risklidir.
Şişlik indiğinde ne olmuş olur?
Hastaların büyük kısmı, birkaç gün sonra şişliğin azalmasını iyileşme sanır. Genellikle olan şey şudur: apse basınç altında kalmaya devam edemez ve diş etinde küçük bir delik açarak boşalır. Ağızda tuzlu, kötü bir tat hissedilir, ardından ağrı belirgin şekilde geriler. Bu delik açık kaldığı sürece hasta rahat eder; kapandığında basınç yeniden birikir ve tablo geri döner.
Bazen de bağışıklık sistemi enfeksiyonu geçici olarak dengeler. Ağrı susar ama kök ucundaki iltihap sessizce çene kemiğini eritmeye devam eder. Bu sessiz dönem aylarca sürebilir ve o süre boyunca dişin kurtarılma şansı azalır.
Gecikmenin gerçek riskleri
Diş kaynaklı enfeksiyonların büyük çoğunluğu uygun tedaviyle sorunsuz çözülür. Ancak yayılma yolları anatomik olarak yüz ve boyun boşluklarına açıktır, bu yüzden bazı bulgular hızlı değerlendirme gerektirir.
- Şişliğin göz kapağına doğru ilerlemesi ya da göz açmakta zorlanma
- Ağız açıklığının azalması, çeneyi tam açamamak
- Yutkunurken zorlanma, boğazda dolgunluk hissi veya ses değişikliği
- Ateş, titreme, halsizlik gibi genel bulguların eklenmesi
- Şişliğin saatler içinde belirgin şekilde büyümesi
- Şeker hastalığı veya bağışıklığı baskılayan bir tedavi öyküsü
Bu bulgulardan biri varsa beklemek doğru değildir; acil diş apsesi değerlendirmesi aynı gün yapılmalıdır.
Apse nasıl tedavi edilir?
Tedavinin mantığı basittir: basıncı boşalt, kaynağı temizle. Hekim önce muayene ve röntgenle apsenin dişten mi yoksa diş etinden mi kaynaklandığını belirler. Diş kaynaklıysa ve diş korunabilir durumdaysa kök kanalları açılarak iltihap boşaltılır; bu, çoğu hastada birkaç dakika içinde belirgin rahatlama sağlar. İşlem acil kanal tedavisi olarak başlar ve ilerleyen seanslarda tamamlanır.
Dişin yapısı korunamayacak kadar yıkılmışsa çekim gündeme gelir. Yumuşak dokuda toplanmış bir kolleksiyon varsa küçük bir kesiyle drenaj yapılabilir. Antibiyotik ise tek başına bir tedavi değil, gerektiğinde tabloyu desteklemek için kullanılan bir yardımcıdır; kaynak temizlenmeden verilen antibiyotik yalnızca zaman kazandırır.
Tedavi sonrasında ağrının hızla gerilemesi beklenir. Ancak kök ucundaki iltihabın tamamen çözülmesi ve kemiğin yeniden yapılanması haftalar, bazen aylar sürer. Bu yüzden hekiminiz belirli aralıklarla röntgen kontrolü isteyecektir. Kontroller aksatıldığında, dışarıdan tamamen sağlıklı görünen bir dişin altında sessizce ilerleyen bir iltihap fark edilmeden kalabilir.
Evde ne yapılabilir?
Randevuya kadar ılık tuzlu su gargarası, yanağın dışına soğuk uygulama ve başı yüksek tutarak dinlenmek makul adımlardır. Bol su içmek, yumuşak ve ılık besinleri tercih etmek de bu dönemde işinizi kolaylaştırır. Şişliğe sıcak uygulamak, apseyi iğneyle ya da başka bir aletle patlatmaya çalışmak, kendi kararınızla elde kalmış antibiyotiği kullanmak ise zararlıdır. Sıcak uygulama iltihabın yumuşak dokular boyunca yayılmasını kolaylaştırabilir; steril olmayan bir aletle yapılan girişim ise bölgeye yeni bakteriler taşır.
Ağrı kesici kullanacaksanız kutunun üzerindeki günlük sınırı aşmayın. Mide, böbrek veya karaciğer rahatsızlığınız varsa, kan sulandırıcı kullanıyorsanız ya da hamileyseniz ilaç seçimini kendi başınıza yapmayın; bu bilgileri muayenede hekiminize aktarmanız da tedavi planını doğrudan etkiler.
Özetle: apse geçmez, yer değiştirir ve sessizleşir. Erken müdahale hem ağrıyı hızla keser hem de dişi kurtarma ihtimalini yükseltir. Muratpaşa'daki kliniğimiz 7 gün 24 saat açıktır; acil diş hekimi desteğine ihtiyaç duyduğunuzda gün ya da saat fark etmeksizin başvurabilirsiniz.
