Ağız içi tarayıcı ile alınan dijital ölçü, macun dolu kaşık yerine kamerayla çalışır. Hastanın ne hissettiği, hangi durumda hangisinin seçildiği ve doğruluk farkı.
Dijital ölçüde ağzınıza macun dolu bir kaşık yerleştirilmez; kalem büyüklüğünde bir kamera dişlerin üzerinde gezdirilir ve dişlerin yüzeyi saniyeler içinde üç boyutlu bir model olarak ekrana aktarılır. Klasik ölçüde ise akışkan bir malzeme kaşıkla ağza oturtulur, sertleşmesi beklenir ve çıkarılan negatif kalıptan alçı model dökülür. İkisinin de amacı aynıdır: kaplamanın, protezin ya da plağın üretileceği modeli elde etmek. Değişen şey, o modelin nasıl kaydedildiğidir.
Hasta koltukta ne hisseder?
Klasik ölçüde en çok şikâyet edilen iki şey vardır: malzemenin damağa doğru yayılmasıyla oluşan bası hissi ve sertleşme süresince ağzın kapalı kalması. Bu süre malzemenin cinsine göre birkaç dakikayı bulabilir. Dijital taramada ağız açık kalır, tarayıcı istenildiği an durdurulup devam ettirilebilir. Öğürme eğilimi belirgin olan kişilerde bu esneklik önemli bir rahatlık sağlar. Tarama sırasında yalnızca kameranın ucunun dişe hafifçe değdiği hissedilir; ısı, tat ya da koku bırakmaz.
Doğruluk açısından fark var mı?
Tek diş ve birkaç dişlik kaplama işlerinde tarayıcıyla elde edilen modeller günlük klinik kullanım için yeterli hassasiyettedir; ayrıca ölçü sertleşirken oluşabilen çekme, kaşıktan ayrılma ya da alçının dökümü sırasındaki hatalar devreden çıkar. Buna karşılık ağzın tamamını kapsayan uzun kayıtlarda ve tam dişsiz çenelerde, dişeti dokusu hareketli olduğu için hekim hâlâ klasik yöntemi ya da iki yöntemin birlikte kullanıldığı bir düzeni tercih edebilir. Yani dijital ölçü klasik ölçüyü tümüyle ortadan kaldırmaz, birçok işte onun yerini alır.
Dijital ölçünün pratikte sağladığı şeyler
- Tarama biter bitmez model ekranda döndürülüp incelenebilir; eksik kalan bölge varsa aynı seansta tamamlanır.
- Kayıt dijital olduğu için laboratuvara fiziksel kalıp gönderilmesi gerekmez, üretim süreci kısalır.
- Hastaya dişlerinin üç boyutlu görüntüsü gösterilerek tedavi planı anlatılabilir.
- Aynı tarama saklanır; ileride diş aşınmalarını ya da diş eti seviyesindeki değişimi karşılaştırmak için kullanılabilir.
- Şeffaf plak üretimi, gece plağı ve cerrahi kılavuz planlaması gibi işler doğrudan bu dosya üzerinden yürütülür.
Hangi tedavilerde hangisi tercih edilir?
Kron ve köprü çalışmalarında, zirkonyum kron uygulamalarında ve laminalarda dijital tarama yaygın olarak kullanılır. Ortodontide, özellikle şeffaf plak tedavisi planlanırken tarama neredeyse standart hale gelmiştir, çünkü plak serisi doğrudan dijital model üzerinden üretilir. Hareketli protezlerde ve total protez yapımında ise hekim dokunun hareketini de kaydetmek istediği için klasik ölçü hâlâ güçlü bir seçenektir. Karar, kullanılan cihazdan çok yapılacak işin türüne göre verilir.
Tarama sırasında dikkat edilenler
Tarayıcı, gördüğü yüzeyi kaydeder; bu yüzden diş yüzeyinin kanamadan, tükürükten ve artık dolgu parçalarından arındırılmış olması gerekir. Diş eti sınırının altına inen bir hazırlık varsa hekim önce dişetini geriye iterek sınırın görünmesini sağlar. Kayıt yapılırken kameranın belirli bir düzende gezdirilmesi gerekir; rastgele hareket, modelde birleşme hatası oluşturabilir. İyi bir tarama, iyi bir klasik ölçü kadar özen ister; cihaz tek başına sonucu belirlemez.
Ölçü sonrası ne olur?
Dijital dosya laboratuvara iletilir, kaplamanın alt yapısı bilgisayarda tasarlanır ve üretim aşamasına geçilir. Bu arada gerekiyorsa geçici kron takılır. Prova randevusunda uyum, temas noktaları ve renk kontrol edilir. Bir sorun görülürse tarama dosyası zaten kayıtlı olduğu için çoğu zaman yeni bir ölçü almadan düzeltme yapılabilir; bu da hasta açısından tekrar eden randevuları azaltır.
Dijital ölçünün sınırları nelerdir?
Tarayıcı ışıkla çalıştığı için çok parlak metal yüzeyler, aşırı ıslak alanlar ve derin diş eti cebinde kalan sınırlar zorluk çıkarabilir. Kanamalı bir diş etinde kaydın kalitesi düşer; bu yüzden diş eti iltihabı olan hastalarda önce diş eti sağlığının düzeltilmesi istenir. Ayrıca tarayıcı, dişlerin birbirine göre konumunu doğru kaydetse de çene ekleminin hareketini kendiliğinden bilmez; geniş restorasyonlarda hekim ayrıca kapanış kaydı alır. Ağzını uzun süre açık tutamayan ya da dilini kontrol etmekte zorlanan kişilerde tarama birkaç kısa bölüme ayrılır. Bunlar aşılamayacak engeller değildir, sadece planlamada hesaba katılması gereken pratik ayrıntılardır.
Ölçü öncesi hastadan beklenenler
- Randevudan önce dişlerin fırçalanmış olması kaydı hızlandırır.
- Ruj ve renkli dudak parlatıcısı kaydın rengini etkileyebileceği için silinir.
- Tarama sırasında dilin geri çekilmesi ve sabit durulması istenir.
- Diş eti kanaması varsa hekime söylenmelidir.
- Daha önce alınan ölçülerde yaşadığınız zorluğu baştan anlatmak, yöntem seçimini kolaylaştırır.
Ölçü yönteminden bağımsız olarak asıl belirleyici olan, dişin hazırlanma biçimi ve hekim ile laboratuvar arasındaki iletişimdir. Hangi yöntemin sizin durumunuza uygun olduğunu muayenede diş eti sağlığınıza, kalan diş sayısına ve planlanan restorasyona bakarak değerlendirmek gerekir. Kliniğimiz Muratpaşa'da yer alır ve haftanın yedi günü, günün her saatinde açıktır.
