İlk diş hekimi ziyareti, ilk süt dişi sürdükten sonraki altı ay içinde ya da en geç birinci yaş gününde yapılmalıdır. Bu randevunun amacı tedavi değil, koruma ve alışmadır.
Çocuğun ilk diş hekimi ziyareti, ağızda ilk süt dişi göründükten sonraki altı ay içinde, en geç de birinci yaş gününde yapılmalıdır. Bu randevunun amacı bir sorunu tedavi etmek değildir; ağız gelişimini kayıt altına almak, aileye yaşa uygun bakım eğitimi vermek ve çocuğun kliniği tanıdık bir yer olarak algılamasını sağlamaktır. Sorun çıkınca gidilen ilk randevu, hem çocuk hem hekim için çok daha zordur.
Neden bu kadar erken?
Bir yaş civarında çoğu çocukta yalnızca birkaç kesici diş bulunur ve bakılacak pek bir şey yokmuş gibi görünür. Oysa bu dönem, çürüğün henüz başlamadığı ama başlama koşullarının kurulduğu dönemdir. Gece biberonla uyuma, süt veya meyve suyunun ağızda uzun süre kalması, şeker içeren şurupların düzenli kullanımı gibi alışkanlıklar birkaç ay içinde ön dişlerde hızlı ilerleyen çürüklere yol açabilir. Erken randevu, bu alışkanlıkların sonuç doğurmadan önce fark edilmesini sağlar.
İlk randevuda ne yapılır?
- Çocuk genellikle ebeveynin kucağında, diz dize pozisyonda muayene edilir
- Süren dişler, diş etleri, dil bağı ve damak yapısı kontrol edilir
- Çürük riski beslenme ve alışkanlıklar üzerinden değerlendirilir
- Aileye fırçalama tekniği ve macun miktarı bizzat gösterilir
- Gerekirse florür verniği gibi kısa, ağrısız bir koruyucu uygulama yapılır
Randevu öncesinde ailenin yapabilecekleri
Çocuğu hazırlarken kullanılan dil, randevunun nasıl geçeceğini büyük ölçüde belirler. 'Korkma', 'acımayacak', 'iğne yapmayacak' gibi cümleler çocuğun aklında olmayan bir tehdidi yaratır. Bunun yerine hekimin dişleri sayacağını, ağzına küçük bir ayna ile bakacağını anlatmak yeterlidir. Randevuyu çocuğun en dinç olduğu saate almak, aç veya uykusuz gitmemesini sağlamak da işi kolaylaştırır. Evde birkaç gün boyunca oyun şeklinde dişleri saymak, klinikteki isteği artırır.
Diş çıkarma dönemi ve bakımın başlangıcı
Ağız bakımı ilk diş çıkmadan önce başlar. Bebeğin diş etleri, beslenmenin ardından temiz ve nemli bir bezle silinebilir. İlk diş göründüğü anda yumuşak, küçük başlı bir bebek diş fırçasına geçilir. Macun miktarı üç yaşına kadar bir pirinç tanesi kadar, üç yaşından sonra bir bezelye kadar olmalıdır. Fırçalamayı çocuğun kendi başına yapması beklenmemeli; el becerisi yeterli düzeye gelene kadar ebeveyn mutlaka son kontrolü yapmalıdır.
Bebeklik döneminde nelere dikkat edilmeli?
Bir yaş öncesinde ağız sağlığını en çok etkileyen konu beslenme düzenidir. Biberonun uyku rutinine bağlanması, çocuğun sütü ağzında tutarak uyuması ve gece boyunca sık sık beslenmesi, ön dişlerin uzun süre şeker içeren sıvıyla temas etmesine yol açar. Bu tablo erken çocukluk çağı çürüğü olarak adlandırılır ve üst ön dişlerde hızla ilerler. Bir yaşından itibaren bardağa geçişin planlanması, biberonun yalnızca beslenme amacıyla kullanılması ve gece beslenmesinin ardından diş etlerinin silinmesi bu riski belirgin biçimde azaltır. Ayrıca kaşığın yetişkinle paylaşılması ya da emziğin yetişkin ağzında ıslatılması, ağız florasının aktarılmasına yol açtığı için önerilmez.
Diş çıkarma döneminde görülen huzursuzluk, salya artışı ve her şeyi ısırma isteği çoğu bebekte birkaç gün sürer. Buzdolabında bekletilmiş temiz bir diş kaşıyıcı rahatlama sağlar. Buna karşılık yüksek ateş, ishal ve döküntü diş çıkarmayla açıklanamaz; bu bulgular varsa çocuk hekimine başvurulmalıdır.
Sonraki randevular ne sıklıkta olmalı?
Çürük riski düşük olan çocuklarda altı ayda bir kontrol genellikle yeterlidir. Sık çürük öyküsü, mine yapısında bozukluk, ağız solunumu veya ortodontik takip gereken durumlarda hekim aralığı üç dört aya çekebilir. Düzenli kontroller sadece çürük aramak için değildir; çene gelişimi, dişlerin sürme sırası ve alışkanlıkların etkisi bu randevularda izlenir. Erken fark edilen bir gelişim farklılığı, ileride çok daha basit bir müdahaleyle yönetilebilir.
İlk randevu ne zaman ertelenmemeli?
- Dişte renk değişikliği, leke veya kırık varsa
- Diş eti kanaması ya da şişlik görülüyorsa
- Çocuk çiğnerken ağrıdan yakınıyorsa
- Düşme veya darbe sonrası dişte hareketlilik varsa
- Emzik ya da parmak emme dört yaşından sonra sürüyorsa
Bu bulguların hiçbiri yoksa da takvim yaklaşımı geçerlidir: ilk diş, ardından ilk randevu. Erken tanışan çocuk, ileride gerçekten tedavi gerektiğinde koltuğa çok daha rahat oturur. Kliniğimizde çocuk diş hekimliği muayeneleri Muratpaşa'da yedi gün yirmi dört saat yapılmaktadır; ani bir ağrı ya da travma durumunda çocuk acil diş hekimi desteğine de aynı adresten ulaşabilirsiniz.
