Eksik dişler için bölümlü protez ve köprü farklı mantıkla çalışır. Karar; boşluğun yeri, komşu dişlerin durumu ve kemik desteğine göre değişir.
Bölümlü protez ile köprü arasındaki seçim, kaç dişin eksik olduğuna değil, eksik dişlerin nerede olduğuna ve komşu dişlerin ne kadar sağlam olduğuna bağlıdır. Köprü sabittir, çıkarılmaz ve komşu dişlere dayanır; bu nedenle boşluğun her iki yanında sağlam destek dişi bulunması gerekir. Bölümlü protez ise çıkarılabilir, hem dişlere hem dişetine dayanır ve bu sayede arkasında destek dişi olmayan uzun boşluklarda da uygulanabilir.
Köprü nasıl çalışır?
Köprüde boşluğun iki yanındaki dişler küçültülür, üzerlerine kron yapılır ve aradaki eksik diş bu kronlara bağlı olarak üretilir. Tüm çiğneme kuvveti destek dişlerin kökleri üzerinden kemiğe iletilir. Bu nedenle destek dişlerin kök yapısı, kemik desteği ve dişeti sağlığı belirleyicidir. Diş köprüsü uygulaması, tek veya iki diş eksikliğinde ve destek dişler zaten büyük dolgulu ya da kanal tedavili olduğunda özellikle mantıklıdır; çünkü o dişler nasıl olsa kaplanacaktır.
Bölümlü protez nasıl çalışır?
Bölümlü protez, metal ya da esnek bir iskelet üzerine yerleştirilmiş yapay dişlerden oluşur ve kroşe denilen tutucularla kalan dişlere tutunur. Kuvvetin bir kısmını dişler, bir kısmını dişeti taşır. Çıkarılabilir olması temizliği kolaylaştırır ve ileride diş kaybı olursa aynı proteze diş eklenebilmesini sağlar. Buna karşılık ağızda hacim kaplar, ilk günlerde yabancı gelir ve estetik açıdan metal tutucular bazı bölgelerde görünebilir.
Karar verirken bakılan başlıklar
- Boşluğun uzunluğu: art arda üçten fazla diş eksikse köprünün destek dişlere yükü artar.
- Serbest sonlu boşluk: en arkadaki dişler eksikse köprü için arka destek yoktur.
- Destek dişlerin sağlığı: kök uzunluğu, kemik seviyesi ve dişeti durumu.
- Destek dişlerin bütünlüğü: hiç dokunulmamış sağlam bir dişi küçültmek istenmez.
- Ağız hijyeni alışkanlığı: köprü altı temizliği düzenli yapılmalıdır.
- Karşı çenedeki dişlerin durumu ve kapanış ilişkisi.
- Genel sağlık durumu ve kullanılan ilaçlar.
Üçüncü seçenek: implant
Hem köprü hem bölümlü protez, eksik dişin yerini doldurur ama altındaki kemiği uyarmaz. İmplant tedavisi ise kök işlevi gördüğü için kemiğe kuvvet iletir ve o bölgedeki erimeyi belirgin biçimde yavaşlatır. Ayrıca komşu dişlerin küçültülmesine gerek kalmaz. Her hasta implant için uygun olmayabilir; kemik hacmi, sistemik hastalıklar ve sigara kullanımı planlamayı etkiler. Uygunluk, muayene ve üç boyutlu görüntüleme ile değerlendirilir.
Kısa karşılaştırma
- Sabit olması ve alışma gerektirmemesi açısından köprü öndedir.
- Komşu dişlere dokunmamak açısından implant öndedir.
- Uzun ve arkası desteksiz boşluklarda bölümlü protez çoğu zaman tek uygulanabilir çözümdür.
- İleride diş eklenebilmesi açısından bölümlü protez esnektir.
- Kemik erimesini yavaşlatma açısından yalnızca implant etkilidir.
- Temizlik kolaylığı açısından bölümlü protez çıkarılabildiği için avantajlıdır.
Alışma süresi ve günlük kullanım farkı
İki seçeneğin günlük yaşamdaki karşılığı da farklıdır. Köprü ağza sabitlendiği için alışma dönemi neredeyse yoktur; ilk günlerde hafif bir dolgunluk hissi dışında değişiklik olmaz ve konuşma etkilenmez. Bölümlü protez ise çıkarılabilir bir yapı olduğu için ilk haftalarda dilde yer kaplar, konuşmayı geçici olarak etkileyebilir ve alışma birkaç hafta sürebilir. Buna karşılık bölümlü protezin bir avantajı, temizliğinin gözle görülerek yapılabilmesidir; köprüde ise temizlik körlemesine, ipin ya da ara yüz fırçasının hissiyle yürütülür. Hangi seçeneğin size uyacağını belirlerken bu günlük ayrıntılar en az teknik kriterler kadar önemlidir ve muayenede mutlaka konuşulmalıdır.
Karma çözümler
Uygulamada seçenekler sıklıkla birleştirilir. Arka bölgeye yerleştirilen bir implant, serbest sonlu boşluğu kapalı hale getirerek köprü yapılmasını mümkün kılabilir. Ya da bölümlü protez, kroşe yerine hassas tutucularla desteklenerek hem estetik hem de tutuculuk açısından iyileştirilebilir. Bazı hastalarda ön bölgede zirkonyum kron ile estetik sağlanırken arka bölgede çıkarılabilir bir bölüm tercih edilir.
Kararı geciktirmenin bedeli
Eksik diş bölgesi boş bırakıldığında karşıt çenedeki diş zamanla uzar, komşu dişler boşluğa doğru eğilir ve kapanış bozulur. Bu değişiklikler ilerledikçe hem köprü hem protez planlaması zorlaşır, bazen ortodontik düzeltme gerekebilir. Bu nedenle karar vermekte zorlansanız bile muayeneyi ertelememek, seçeneklerinizi açık tutar.
Doğru seçim, ağız içi muayene, röntgen ve kapanış değerlendirmesi sonrasında kişiye özel belirlenir. Muratpaşa'daki kliniğimizde eksik diş planlaması için tüm seçenekler ayrıntılı olarak anlatılır ve karar birlikte verilir.
